Tháng 9 Việt Nam xuất siêu 1,27 tỷ đô, tháng đầu tiên cán cân đảo chiều sau chín tháng nhập siêu liên tiếp. Nhưng cộng cả chín tháng vẫn nhập siêu 19,42 tỷ đô, và hàng nhập chạy nhanh hơn hàng xuất. Ngoài biển, cảng Colombo nghẹt vì hàng chuyển tải rời Trung Đông, còn dầu diesel là biến số chính của quý 4.
Tháng 9 xuất siêu trở lại, chín tháng vẫn nhập siêu
Theo Báo Chính phủ, tháng 9 xuất khẩu đạt 59,48 tỷ đô, nhập khẩu 58,21 tỷ đô, chênh lệch xuất siêu 1,27 tỷ đô. Tuổi Trẻ gọi đây là mức xuất khẩu tháng cao nhất từ trước tới nay. Thanh Niên nhắc rằng trước đó Việt Nam nhập siêu chín tháng liên tiếp, từ tháng 12 năm 2025 đến tháng 8 năm nay.
Bức tranh chín tháng kém vui hơn: nhập siêu 19,42 tỷ đô, trong khi cùng kỳ năm ngoái xuất siêu gần 17 tỷ đô. Xuất khẩu tăng 24,5%, nhập khẩu tăng 36,7%. Các bài báo chưa phân tích vì sao cán cân lật đúng tháng 9, nên bản tin không đoán thay.
Với bên khai thác, hàng về nhiều hơn hàng đi nghĩa là vỏ rỗng dồn ở bãi, còn ngược lại thì chủ hàng lo thiếu vỏ. Cân bằng của cả nước không đồng nghĩa với cân bằng ở từng cảng, từng tuyến. Doanh nghiệp vừa nhập vừa xuất có thể hỏi hãng tàu về việc dùng chính vỏ nhập để đóng hàng xuất, miễn là cùng hãng, đúng loại vỏ, vỏ đủ chuẩn và free time còn đủ.
Về thị trường, chín tháng nhập từ Trung Quốc 187,34 tỷ đô, còn Mỹ là thị trường xuất lớn nhất với 140 tỷ đô. Về vốn, FDI đăng ký chín tháng đạt 50,36 tỷ đô, trong đó vận tải kho bãi nhận 5,14 tỷ đô vốn cấp mới, chiếm 17,6%. Tiền vào kho vận nghĩa là thêm hạ tầng và thêm đối thủ nhiều vốn.
Điều mang theo: nhìn chiều hàng về để tính vỏ và kho, và nhớ rằng vốn nước ngoài đang đổ vào đúng ngành kho vận.
Cà phê đi nhiều mà thu ít, thủy sản dựa Trung Quốc
VnExpress cho biết chín tháng đầu năm Việt Nam xuất 1,4 triệu tấn cà phê, nhưng kim ngạch vẫn giảm hơn 7% vì giá giảm gần 20%. Giá hàng giảm mà cước không giảm thì phần cước trong giá trị lô hàng phình ra, và chủ hàng sẽ ép cước, phí kho, phụ phí nhiều hơn. Tuổi Trẻ ghi nhận Robusta đầu vụ giá tăng, nhưng bản tóm tắt không nêu số nên bản tin không đọc giá. Việt Nam đã vào niên vụ mới, song hiện chủ yếu thu hoạch Arabica; Robusta, loại chủ lực, chưa vào mùa.
Với thủy sản, VnExpress cho biết Trung Quốc, tính cả Hong Kong, đóng góp khoảng 62% mức tăng xuất khẩu thủy sản chín tháng đầu năm. Đây là 62% phần tăng thêm, không phải 62% toàn bộ xuất khẩu. Trong khi đó sức mua ở Mỹ, EU và Nhật Bản chững lại. Rủi ro là dồn trứng vào một giỏ: nếu bên kia đổi quy định kiểm dịch hoặc sức mua chậm lại, phần tăng trưởng đi theo.
Báo Chính phủ dẫn báo cáo tại phiên họp Chính phủ, đặt mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2026 trên 74 tỷ đô và phấn đấu gỡ dứt điểm thẻ vàng IUU, cảnh báo của châu Âu về khai thác hải sản bất hợp pháp. Thanh Niên cũng đưa tin mưa lũ bất thường trong tháng 9 ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp ở nhiều địa phương; ai thu mua và vận chuyển nên kiểm tra nguồn hàng đã cam kết và báo sớm cho khách nếu lịch giao có thể lệch.
Điều mang theo: giữ chỗ kho và lịch tàu cho mùa Robusta từ bây giờ, và đừng dồn đội xe lạnh vào một tuyến.
Mỹ Trung giảm thuế và bài toán CPTPP
Tuổi Trẻ đặt câu hỏi khách hàng hay hỏi: đơn hàng có quay về Trung Quốc không. Theo tóm tắt bài, việc Mỹ và Trung Quốc giảm thuế có thể khiến một số đơn hàng dịch chuyển, nhưng chuyên gia cho rằng chưa đủ để thay thế hoàn toàn lợi thế của hàng Việt.
Báo Chính phủ có bài về cách tận dụng CPTPP. Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Bộ Công Thương, nói CPTPP là thị trường của cả người mua lẫn người bán, vì doanh nghiệp có thể nhập nguyên liệu từ một nước thành viên để sản xuất rồi xuất đi. Theo số ông đưa, năm 2025 các nước CPTPP không tính Việt Nam nhập khẩu khoảng 4.250 tỷ đô, trong khi Việt Nam xuất sang đó hơn 70 tỷ đô. Canada nhập hơn 700 tỷ đô mỗi năm, Việt Nam bán sang hơn 7 tỷ đô. Ở Canada, thị phần dệt may, da giày của Việt Nam có thể lên tới 20 đến 22%, còn thực phẩm, nông sản còn rất khiêm tốn.
Mexico nhập khẩu hơn 650 tỷ đô; đến tháng 8 năm nay hàng Việt sang Mexico đạt gần 6,3 tỷ đô, tăng gần 40%. Bà Nguyễn Thị Trang, Tham tán Thương mại tại Mexico, lưu ý có ưu đãi thuế chưa đồng nghĩa có đơn hàng: nhà nhập khẩu còn xét quy cách, chứng nhận, năng lực sản xuất, số lượng đặt hàng tối thiểu, thời gian giao hàng và khả năng phản hồi khi phát sinh vấn đề. Bà Đỗ Thị Thúy Hương của Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam nhắc chuyển hướng thị trường cần điều chỉnh chuỗi cung ứng rất phức tạp. Ông Khanh nói muốn hưởng ưu đãi thuế quan phải đáp ứng quy tắc xuất xứ.
Điều mang theo: thử một thị trường CPTPP khi việc kinh doanh còn thuận lợi, và hỏi bộ phận chứng từ về quy tắc xuất xứ trước khi chào giá có ưu đãi.
Colombo nghẹt hàng chuyển tải, cảng lo tự động hoá
Theo The Loadstar, nhiều tàu và dịch vụ rời các cảng trung chuyển Trung Đông vì chiến sự giữa Mỹ và Iran rồi dồn về Colombo. Hapag-Lloyd báo khách chờ hai đến ba ngày vì mật độ bãi ở mọi bến vượt 130%. Hàng chuyển tải chiếm hơn 82% sản lượng cảng, và thời gian quay vòng tàu ở nhiều bến vượt sáu ngày. CH Robinson cảnh báo khi tàu mẹ bỏ ghé Colombo, hàng từ Nam Ấn Độ có thể lỡ chuyến nối dù tàu mẹ còn chỗ. Nhiều lô hàng Việt cũng đi qua cảng chuyển tải, nên cần hỏi forwarder chuyến feeder nào, nối tàu mẹ nào, nằm bãi mấy ngày và phương án hai nếu tàu mẹ bỏ cảng.
Ở Vancouver, FreightWaves đưa tin khoảng 100 đại biểu công đoàn công nhân cảng từ Canada, Mỹ, Úc và New Zealand tuần hành tới bến Centerm của DP World hôm 23 tháng 9 để mở chiến dịch chống tự động hoá và trí tuệ nhân tạo. DP World dẫn báo cáo KPMG ngày 1 tháng 10 nói công suất Centerm tăng 65% lên 1,5 triệu TEU. Hợp đồng lao động của công nhân cảng British Columbia hết hạn vào tháng 3 năm 2027, và tự động hoá sẽ là vấn đề nổi bật khi đàm phán. Chưa ai nói sẽ có đình công.
Splash247 đưa tin Singapore sẽ dùng AI để rút thời gian đăng ký tàu thông thường từ tối đa ba ngày làm việc xuống còn vài phút, nền tảng ra mắt trong nửa đầu năm 2027.
Điều mang theo: với hàng chuyển tải, chỗ trên tàu mẹ mới là một nửa câu chuyện; ai có hàng đi bờ Tây Canada nên ghi lại mốc tháng 3 năm 2027.
Hormuz: Iraq tự chở dầu, Mỹ thêm tàu sân bay, diesel
gCaptain dẫn Bloomberg ngày 4 tháng 10: công ty tàu dầu nhà nước Iraq xếp một tàu VLCC chở 2 triệu thùng dầu thô qua eo Hormuz, lần đầu sau nhiều thập kỷ Iraq tự lo chở thay vì để người mua vào Basra nhận hàng. Xuất khẩu dầu Iraq tháng 9, tính tới ngày 21, trung bình khoảng 2,6 triệu thùng một ngày, vẫn dưới mức 3,3 đến 3,5 triệu thùng trước chiến tranh. Cũng theo gCaptain dẫn Bloomberg ngày 3 tháng 10, Lầu Năm Góc điều thêm tàu sân bay USS Theodore Roosevelt tới vùng Vịnh. Dầu Brent tăng 0,4% lên 102,74 đô một thùng, và cuộc chiến đã sang tháng thứ tám với đàm phán còn bế tắc.
Trong nước, Báo Chính phủ dẫn Bộ Tài chính: giá dầu thế giới tháng 9 cao hơn tháng 8 từ 11,3 đến 20,7%. VnEconomy cho biết xăng dầu là một trong những thứ đẩy CPI tháng 9 tăng 0,62%. Bộ Công Thương yêu cầu thương nhân đầu mối lên kịch bản bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho ba tháng cuối năm, nhất là diesel. VnExpress dẫn giới phân tích: việc G7 xả dầu dự trữ sẽ hạ nhiệt giá diesel ngắn hạn nhưng tiềm ẩn nguy cơ về lâu dài; tóm tắt không nói nguy cơ cụ thể là gì.
Điều mang theo: nguồn cuối tuần không có số phụ phí nhiên liệu mới, nên việc nên làm là hỏi forwarder lịch điều chỉnh phụ phí của từng hãng trong quý 4, và đưa điều khoản nhiên liệu rõ ràng vào báo giá vận tải bộ: mốc giá, nơi công bố, chu kỳ điều chỉnh.
Gỗ: xuất khẩu chuẩn chặt, sân nhà chưa có luật chơi
Báo Chính phủ viết rằng gỗ xuất khẩu phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, tính hợp pháp và khả năng truy xuất, còn gỗ bán trong nước chưa có yêu cầu về nguồn gốc, tiêu chuẩn sản phẩm, an toàn hoá chất và thông tin cho người tiêu dùng được chuẩn hoá đồng bộ. Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký VIFOREST, cho rằng sản phẩm không rõ nguồn gốc vẫn lưu thông thì doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào nguyên liệu hợp pháp cũng bị bất lợi.
Các ý kiến trong bài gồm: ông Tô Xuân Phúc của Forest Trends Việt Nam nói luật chơi rõ thì doanh nghiệp có cơ sở đầu tư, người tiêu dùng có căn cứ chọn; ông Võ Quang Hà đề xuất trung tâm phân phối gỗ hợp pháp; doanh nghiệp ngành gỗ có sáng kiến thúc đẩy mua sắm công bàn ghế học sinh làm từ gỗ rừng trồng trong nước. Bài nhắc thị trường nội địa có hơn 100 triệu người tiêu dùng.
Với logistics, dữ liệu nguồn gốc đi theo lô hàng qua kho, xe, cửa hàng. Hướng chung của nghị định về truy xuất nguồn gốc là dữ liệu đi theo hàng, nên bên kho vận giữ dữ liệu gọn sẽ có lợi. Chín tháng, giường, tủ, bàn, ghế tăng 12,4%.
Điều mang theo: doanh nghiệp làm cả hai thị trường nên giữ một bộ dữ liệu nguồn gốc dùng chung.
Tin nhanh: Khánh Bình, Long Thành, thịt nhập giá rẻ
Tuổi Trẻ đưa tin ngày 3 tháng 10, An Giang và tỉnh Kandal của Campuchia khai trương cặp cửa khẩu quốc tế đường bộ Khánh Bình và Chrey Thom. Ai chạy hàng sang Campuchia nên hỏi hải quan cửa khẩu về thủ tục, giờ làm việc và mặt hàng được qua trước chuyến đầu tiên.
Sân bay Long Thành đạt 85,55% giá trị sản lượng các gói thầu xây lắp chính. Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nói tiến độ quan trọng nhưng không ảnh hưởng chất lượng, an toàn; nếu chưa bảo đảm thì dứt khoát không bay. Kế hoạch dời kho hàng không nên để ngỏ ngày.
Tuổi Trẻ lần theo thịt đông lạnh nhập khẩu rao bán giá chỉ bằng một phần ba đến một nửa thịt nội, và VnExpress ghi hồng giòn Trung Quốc giảm từ 200.000 đồng một ký năm 2023 xuống 30.000 đến 60.000 đồng. Ai làm kho lạnh hay thủ tục thực phẩm nhập nên giữ hồ sơ nguồn gốc gọn. Cuối cùng, nhiều doanh nghiệp đã tính lại hướng tuyến miền Tây sang miền Đông theo cao tốc Bến Lức Long Thành.
Điều cần nhớ
- Tháng 9 xuất siêu 1,27 tỷ đô, nhưng chín tháng nhập vẫn tăng nhanh hơn xuất. Bên ops nên tận dụng vỏ nhập để đóng hàng xuất khi hãng tàu cho phép, và để ý vốn nước ngoài đang vào ngành vận tải kho bãi.
- Cà phê đi nhiều mà thu ít, thủy sản dựa vào Trung Quốc. Ai làm hai nhóm hàng này nên giữ chỗ sớm cho mùa Robusta, và đừng dồn đội xe lạnh vào một tuyến.
- Đừng chờ thị trường biến động mới đi tìm thị trường mới. Thử một thị trường CPTPP như Canada hay Mexico, và hỏi phòng chứng từ về quy tắc xuất xứ trước khi chào giá có ưu đãi.
- Hàng đi qua cảng chuyển tải: hỏi forwarder cả chuyến feeder, thời gian nằm bãi, và phương án khi tàu mẹ bỏ cảng. Ai có hàng đi bờ Tây Canada, ghi lại mốc tháng 3 năm 2027.
- Diesel vẫn là biến số của quý 4. Báo giá vận tải bộ nên có điều khoản phụ phí nhiên liệu rõ ràng: mốc giá, nơi công bố giá, và bao lâu điều chỉnh một lần.
