Sáng Chủ nhật 18/10, Việt Nam ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA) với bốn nước châu Âu không thuộc EU, sau 14 năm đàm phán. Hiệp định đã ký nhưng chưa có hiệu lực và chưa có ngày hiệu lực trong bất kỳ nguồn nào. Ở vùng Vịnh, lời đề nghị mở lại eo Hormuz trong bảy ngày vẫn "còn trên bàn" nhưng hai tàu dầu vừa trúng thủy lôi, còn Brent trở lại sát 110 đô một thùng.
VEFTA: ký sau 14 năm, hiệu lực chưa có ngày
EFTA là Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu, gồm Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ. Bốn nước này không thuộc EU nên EVFTA không áp dụng cho họ. Theo Báo Chính phủ, hiệp định được ký sáng Chủ nhật 18 tháng 10 tại Hà Nội, sau 21 phiên đàm phán chính thức; hai bên tuyên bố kết thúc đàm phán ngày 2/7.
Theo một bài khác của Báo Chính phủ, các nước EFTA cam kết tiếp tục xóa thuế nhập khẩu với hàng công nghiệp và thủy sản có xuất xứ Việt Nam ngay khi hiệp định có hiệu lực. Chiều ngược lại, Việt Nam cắt giảm và xóa phần lớn thuế với hàng công nghiệp và thủy sản của EFTA trong tối đa 11 năm; phô mai, cà phê, chocolate, thực phẩm cho trẻ em và thực phẩm bổ sung về 0% theo lộ trình tối đa 16 năm. Hiệp định có cộng gộp xuất xứ giữa EFTA và Việt Nam, cộng gộp mở rộng với nguyên liệu phi nông nghiệp từ ASEAN hoặc EU nếu các nước đó có hiệp định thương mại ưu đãi với EFTA.
Về quy mô thương mại, mỗi nguồn một con số: bài tường thuật lễ ký nói trung bình gần 2 tỷ đô mỗi năm; bài đăng hôm thứ Bảy nói năm 2025 hai chiều đạt 4,8 tỷ euro, Việt Nam thặng dư 2,5 tỷ euro; Tổng thống Parmelin nói riêng với Thụy Sĩ năm 2025 gần 3,5 tỷ đô. Khi báo giá hay làm việc với khách, nêu rõ số nào, của ai, năm nào.
Thụy Sĩ và Liechtenstein không có biển nên báo giá luôn gồm hai chặng. Hiệp định giảm thuế, không giảm cước chặng cuối. Việc làm ngay: rà mã HS đang bán sang Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và rà chuỗi nguyên liệu.
Hormuz: lời chào bảy ngày, hai tàu dầu trúng thủy lôi
Theo Reuters, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nói hôm Chủ nhật rằng lời đề nghị mở lại eo Hormuz trong vòng bảy ngày vẫn còn trên bàn. Nếu Mỹ chấp nhận các điều kiện của Iran, ông nói eo biển có thể mở lại trong vòng sáu ngày. Phía Mỹ muốn giải quyết chương trình hạt nhân của Iran ngay từ đầu, còn Iran muốn bàn chuyện mở eo biển trước.
Hôm thứ Bảy, Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Iran nói hai tàu dầu bốc cháy sau khi trúng thủy lôi; truyền thông nhà nước Iran nói mỗi tàu chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô. Theo gCaptain, chưa có xác nhận độc lập. Cũng theo gCaptain, UKMTO của Anh thừa nhận phần lớn tàu bị tấn công không báo cáo trực tiếp cho họ; trong bảy ngày tính tới 14/10, UKMTO đếm được 254 lượt tàu qua lại, thấp hơn trước xung đột khoảng 70%.
Theo Bloomberg, tên lửa và máy bay không người lái của Houthi đã làm ít nhất 18 người thiệt mạng ở Ả Rập Xê Út và buộc sân bay chính ở Riyadh đóng cửa.
Với chủ hàng Việt Nam: lời đề nghị còn trên bàn khác với lịch tàu. Nếu eo biển có thủy lôi thật, thì ngày mở cửa trên giấy và ngày lịch tàu trở lại bình thường có thể cách nhau một khoảng; đây là suy luận của người dẫn chương trình, không phải của nguồn. Hỏi forwarder cảng chuyển tải và phụ phí rủi ro chiến tranh; hàng hàng không qua Riyadh thì hỏi lại hãng bay ngay.
Nhiên liệu: Brent gần 110 đô, dự thảo 40 cửa hàng
Theo Tuổi Trẻ, Brent tăng gần 4% trong phiên 16/10, lần đầu trở lại sát mốc 110 đô một thùng kể từ tháng 5. Trong nước, theo Thanh Niên, PVOIL và Petrolimex bán thấp hơn giá trần từ 300 tới 350 đồng mỗi lít, nhưng mức giảm này chưa giúp doanh nghiệp vận tải giải tỏa áp lực chi phí nhiên liệu.
Về chính sách, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói các khâu trung gian trong phân phối xăng dầu sẽ được cắt giảm. Cùng lúc, dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu yêu cầu mỗi thương nhân đầu mối sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng bán lẻ. VCCI cho rằng yêu cầu này có thể làm tăng chi phí đầu tư và thu hẹp mạng lưới bán lẻ độc lập, và đề nghị chuyển sang đánh giá năng lực cung ứng thực tế. Dự thảo vẫn đang lấy ý kiến, chưa có gì chốt.
Với hợp đồng vận tải nội địa quý 4, nhiên liệu là dòng chi phí hay đổi nhất. Nếu chưa có công thức điều chỉnh, cuộc gọi xin tăng giá sẽ thành một buổi mặc cả. Trước khi ký, hỏi nhà xe ba câu: tính theo giá dầu kỳ nào, giá dầu nhảy bao nhiêu thì điều chỉnh, và có điều chỉnh cả chiều xuống không. Về cước container, người dẫn chương trình cho rằng phụ phí nhiên liệu khó giảm trong vài tuần tới; đây là suy luận từ giá Brent, không phải bảng giá của hãng tàu.
Trong nước: siêu bão Champi, trạm Bến Thủy, luồng Sài Gòn
Theo Thanh Niên, bão số 30, tên quốc tế Champi, chiều Chủ nhật đạt cấp siêu bão. Bão có vào Biển Đông hay không thì chưa rõ, nên cần theo dõi bản tin của Cục Khí tượng thủy văn và thông báo cảng vụ; hàng ra cảng miền Bắc, miền Trung thì hỏi hãng tàu về giờ cắt máng trước khi đặt xe.
Theo Tuổi Trẻ, từ 0 giờ ngày 20/10, hai trạm thu phí Bến Thủy và Bến Thủy 2 tạm dừng thu phí trong 30 ngày vì nhà đầu tư BOT chưa khắc phục triệt để hư hỏng trên tuyến. Bộ Xây dựng đề nghị các tỉnh, thành phố cùng nhà đầu tư BOT rà lại danh sách phương tiện được giảm giá vé, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Danh sách cập nhật định kỳ vào ngày 25 của tháng cuối mỗi quý; mỗi tỉnh có thể làm khác nên hỏi thẳng nhà đầu tư trạm hoặc ủy ban địa phương.
Theo Thanh Niên, Cảng vụ Hàng hải Thành phố Hồ Chí Minh hạn chế lưu thông trên nhiều tuyến luồng để lai dắt sà lan chở nhịp chính của cầu đi bộ 1.000 tỷ đồng qua sông Sài Gòn; tin không nêu ngày giờ nên cần xem thẳng thông báo của Cảng vụ. Trên cao tốc Vạn Ninh – Cam Lộ, nhà thầu sửa vệt hằn lún bánh xe, dự kiến tới hết tháng 10.
Ngoài ra, theo VnEconomy, Nghị định 390 năm 2026 yêu cầu từ ngày 16/10 giao dịch vàng từ 5 triệu đồng trở lên trong ngày phải thanh toán không dùng tiền mặt, thay vì ngưỡng 20 triệu đồng.
Châu Âu: siết hàng Trung Quốc, pallet phải quay về
Theo VnExpress, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói EU sẽ đề xuất thêm biện pháp để giảm thâm hụt thương mại hàng hóa với Trung Quốc, mức hơn 1 tỷ đô mỗi ngày; tin không nêu biện pháp cụ thể. Theo cách nhìn của người dẫn chương trình, hàng Việt có thể được chú ý hơn khi người mua châu Âu tìm nhà cung cấp ngoài Trung Quốc, nhưng cũng bị soi xuất xứ kỹ hơn, nên hồ sơ nguyên liệu và chứng từ sản xuất phải sạch từ đầu. Theo VnEconomy, Đức và Pháp có thỏa thuận bảo vệ ngành ô tô châu Âu trước cạnh tranh từ Trung Quốc.
Theo Vietnam Logistics Review, quy định PPWR của EU áp dụng từ tháng 8 năm 2026. Từ ngày 1/1/2030, doanh nghiệp ở EU dùng bao bì vận chuyển phải bảo đảm ít nhất 40% là bao bì tái sử dụng trong hệ thống quay vòng, và phấn đấu 70% tới năm 2040. Với hàng nhập khẩu, mục tiêu áp dụng sau khi hàng vào thị trường EU, từ kho đầu tiên tới điểm cuối, nếu kho đầu tiên chưa phải điểm cuối. Nhà xuất khẩu có thể chưa trực tiếp chịu chỉ tiêu, nhưng lựa chọn bao bì ban đầu ảnh hưởng chi phí đóng gói lại và khả năng dùng chung ở đầu bên kia.
Ví dụ giả định: pallet gỗ kích thước riêng phải dỡ ra đóng lại ở kho Đức, và khách sớm muộn tính khoản đó vào giá mua. Việc làm: hỏi khách châu Âu họ dùng hệ thống pallet quay vòng nào, kích thước nào, trước khi chọn bao bì cho đơn hàng năm sau.
Quốc hội: xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ đô, nhập siêu 19 tỷ
Theo báo cáo Thủ tướng trình bày sáng 17/10 tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16, xuất nhập khẩu tăng 30,4%, cả năm ước đạt 1.110 tỷ đô, lần đầu vượt ngưỡng 1.000 tỷ đô. FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ đô, tăng 76,4%, cao nhất từ năm 2021. GDP quý 3 tăng 9,95%, chín tháng tăng 9,01%; công nghiệp và xây dựng chín tháng tăng 11,21%, cao nhất từ năm 2015.
Một con số không vui: trong chuyên đề Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trình bày hôm 16/10, chín tháng cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 19,42 tỷ đô, trên tổng kim ngạch khoảng 888 tỷ đô. Người dẫn chương trình đoán một phần do nhà máy điện tử, bán dẫn mới nhập máy móc, linh kiện trước rồi mới xuất thành phẩm; đây chỉ là phỏng đoán, chưa phải sự thật đã kiểm chứng. Mục tiêu quý 4 gồm tăng trưởng 12,5% và mở rộng xuất khẩu, giảm nhập siêu; năm 2027 phấn đấu GDP từ 10% trở lên.
Báo cáo nói Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo giảm lãi suất cho vay từ 1,5 tới 2%, trong khi Kết luận 106 vẫn ghi lãi suất cho vay còn cao và doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khó tiếp cận vốn. Năm nay hoàn thành thêm 395 cây số cao tốc. Nghị định 141 năm 2026 miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho tổ chức có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống; Nghị quyết 43 giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp năm 2026 và 2027 cho doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ đồng. Doanh nghiệp nhỏ nên hỏi kế toán, vì mỗi trường hợp tính một khác.
Tin nhanh: đất hiếm, Nam Nam, Lạch Huyện, DHL, FedEx
Theo Vietnam Logistics Review dẫn Cơ quan Năng lượng Quốc tế, năm 2024 Trung Quốc chiếm khoảng 60% sản lượng khai thác đất hiếm dùng làm nam châm, 91% sản lượng tinh luyện và 94% nam châm vĩnh cửu thiêu kết. Lô nam châm có từ trường mạnh đi máy bay có thể thuộc mã UN 2807; từ tháng 4 năm 2025 Trung Quốc kiểm soát nhiều loại đất hiếm trung bình và nặng, nên cần kiểm tra mã HS và yêu cầu giấy phép trước khi đặt chỗ.
Theo UNCTAD, thương mại hàng hóa Nam Nam năm 2025 khoảng 7,2 nghìn tỷ đô, tăng 17,2%. CEPA Việt Nam – UAE có hiệu lực từ 3/2/2026 và thương mại Việt Nam – UAE năm 2025 trên 6,5 tỷ đô. Cảng Tân Cảng Hải Phòng ở Lạch Huyện đã làm hơn 8,2 triệu TEU từ năm 2018.
DHL Group nâng dự báo lợi nhuận hoạt động năm 2026 lên trên 7 tỷ euro. Theo Supply Chain Dive, giá giao hàng của FedEx và UPS quý 4 sẽ lên mức cao kỷ lục vì phụ phí mùa cao điểm; ai bán hàng sang Mỹ bằng bưu kiện nên tính phụ phí vào giá bán ngay. Sun PhuQuoc Airways bay Thượng Hải – Thành phố Hồ Chí Minh mỗi ngày một chuyến từ 15/10, và Hội chợ thương mại quốc tế Điện Biên khai mạc 17/10 với 230 gian hàng, kéo dài tới 22/10.
Điều cần nhớ
- Hiệp định Việt Nam – EFTA đã ký nhưng chưa có hiệu lực, chưa có ngày. Hàng đi Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland thì rà lại mã HS và chuẩn bị hồ sơ xuất xứ ngay từ bây giờ.
- Hàng đi vùng Vịnh: lời chào mở lại eo Hormuz chưa phải lịch tàu. Trước khi hứa ngày giao, hỏi forwarder cảng chuyển tải và phụ phí rủi ro chiến tranh.
- Hợp đồng vận tải quý 4: đưa điều khoản điều chỉnh theo giá nhiên liệu vào, cả chiều lên lẫn chiều xuống. Brent gần 110 đô, còn giá bán lẻ chỉ dưới trần vài trăm đồng.
- Tuần này theo dõi siêu bão Champi và thông báo của Cảng vụ về luồng sông Sài Gòn. Đội xe nào đang dùng vé giảm giá BOT thì chuẩn bị giấy tờ để đối chiếu.
- Hàng đi EU mà còn phân phối tiếp từ kho đầu tiên: hỏi khách châu Âu họ dùng hệ thống pallet quay vòng nào, trước khi chọn bao bì cho đơn hàng năm sau.
