Seatrade Maritime đếm được ít nhất 39 tàu bị tấn công ở eo Hormuz trước khi tên của chúng xuất hiện trong danh sách đen của Iran, nên danh sách này không báo trước điều gì. Trong nước, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng giảm lãi vay sản xuất kinh doanh từ 1,5 đến 2% một năm, và Thống đốc nói nên xem xét giảm cả khoản vay cũ. Cùng với lịch Gemini quay lại Suez, các tin này đổi việc phải làm ngay trong tuần với hàng đi vùng Vịnh, báo giá đi châu Âu và chi phí vốn lưu động.
Hormuz: đánh trước, liệt kê sau; Kharg trống tàu dầu
Seatrade Maritime đối chiếu danh sách đen mà Iran công bố cho eo Hormuz với các vụ tấn công thực tế: ít nhất 39 tàu bị đánh trước rồi mới có tên trong danh sách. Lần cập nhật ngày 15 tháng 10 thêm 20 tàu, 18 chiếc trong đó đã bị tấn công từ trước.
Số liệu chính thức cũng thiếu. Theo cảnh báo của UKMTO, đơn vị điều phối an ninh hàng hải thuộc hải quân Anh, hai tuần đầu tháng 10 có 25 tàu bị nhắm tới trong và quanh eo biển, so với 18 vụ của cả tháng 9. Phần lớn tàu bị tấn công từ chối báo cho UKMTO.
Với tuyến Ấn Độ đi Trung Đông, JOC cho biết thời gian chờ cầu bến ở Fujairah và Khor Fakkan của UAE, hai cảng ngoài eo Hormuz, đang dài ra và năng lực feeder bị căng. Cầu bến và feeder là dùng chung, nên hàng từ Việt Nam chuyển tải ở khu vực này cũng xếp chung một hàng chờ, nên ngày giao có thể trễ và tiền lưu bãi có thể phát sinh.
Về dầu, Bloomberg cho biết từ cuối tháng 8 không có tàu dầu nào cập các bến xuất dầu thô ở đảo Kharg; Mỹ đã nối lại lệnh phong tỏa. Hartland ước tính các chủ tàu dầu độc lập kiếm thêm khoảng 400 triệu đô mỗi ngày so với kế hoạch đầu năm 2026. Cước chở dầu cao đẩy giá nhiên liệu lên, một chi phí nền nằm dưới mọi báo giá gửi cho khách.
Điều cần mang theo: hỏi cảng chuyển tải và ngày feeder kế tiếp trước khi hứa ngày giao.
Đường về Suez: Gemini chốt quý 1, carbon thành dòng phí
Theo The Loadstar, Tổng giám đốc Hapag-Lloyd Rolf Habben Jansen nói nếu không có gì thay đổi, gần như tất cả dịch vụ của hãng sẽ quay lại đi qua Suez vào khoảng quý 1 năm sau. JOC dẫn Xeneta: công suất tàu qua Bab el-Mandeb tuần trước đạt 48% so với trước khi Houthi tấn công. Chuyên gia Lars Jensen ước tính toàn thị trường mới bình thường hóa khoảng 30 đến 35% với tuyến qua Suez.
Gemini vẽ lại mạng tuyến châu Á đi Địa Trung Hải, áp dụng dần từ nửa cuối tháng 11. Dịch vụ mới (Maersk gọi là AE18, Hapag-Lloyd gọi là SE5) ghé Thượng Hải, Hạ Môn, Tanjung Pelepas, Algeciras, Tangier; chuyến đầu là tàu Maersk Edirne, 13.100 TEU, rời Thượng Hải ngày 22 tháng 11. Vòng này không có cảng Việt Nam, nhưng nếu forwarder nối được feeder sang Tanjung Pelepas thì hàng đi tây Địa Trung Hải có thể có thêm một lựa chọn qua Suez; đó là câu nên hỏi, chưa phải điều chắc chắn.
Đường ngắn lại chưa chắc đúng giờ hơn. Theo WiseTech Global, tháng 9 tỷ lệ đúng giờ tuyến châu Á đi châu Âu chỉ còn 9,9%, từ 22,9% của tháng 8.
Về carbon, hệ thống ETS của châu Âu bắt hãng tàu trả tiền cho khí thải trên các chặng liên quan tới châu Âu. Theo Splash247, ai trả phụ thuộc hợp đồng, và chọn CIF hay FOB góp phần quyết định.
Điều cần mang theo: kiểm tra lịch tàu mới, và với báo giá CIF đi châu Âu năm 2027, tách riêng dòng phụ phí ETS.
Bưu kiện vào EU: thêm 2 euro mỗi nhóm hàng từ 1 tháng 11
Theo The Loadstar, từ ngày 1 tháng 11 EU dự kiến thu thêm phí xử lý 2 euro cho mỗi nhóm sản phẩm trong kiện hàng. Khoản này cộng vào mức thuế hải quan 3 euro đã áp từ tháng 7 cho các lô hàng đủ điều kiện có giá trị từ 150 euro trở xuống.
Ví dụ giả định: một cửa hàng online ở Hà Nội bán sang Đức đơn gồm một chiếc túi, một chiếc khăn và một đôi khuyên tai, giá khoảng 60 euro. Nếu ba món rơi vào ba nhóm sản phẩm khác nhau, riêng phí xử lý là 6 euro, tức 10% giá trị đơn, chưa kể thuế. Cách phân nhóm cụ thể cần hỏi đơn vị vận chuyển hoặc bên làm thủ tục trước khi sửa giá bán.
Mức thuế 3 euro áp cho nhóm bưu kiện giá trị thấp. Một container hàng bán buôn đi theo thủ tục nhập khẩu thông thường. Năng lực máy bay chở hàng từ Trung Quốc sang châu Âu đã giảm và cước hàng không đang cao, nên theo The Loadstar, nhà bán lẻ có thêm lý do giữ hàng tồn kho tại châu Âu.
Shop nhỏ có thể bán theo bộ cùng loại để mỗi kiện ít nhóm hơn, rồi kiểm tra lại với đơn vị vận chuyển.
Điều cần mang theo: với khách đang gửi kiện lẻ sang EU, làm một phép so sánh giữa gửi lẻ sau ngày 1 tháng 11 và gom lô đi kho.
Tuyến Mỹ: chưa tới 3 chuyến đúng giờ, booking khó hơn
Báo cáo tháng 10 của WiseTech Global, do FreightWaves dẫn, cho thấy tỷ lệ đúng giờ tuyến châu Á đi Bắc Mỹ tháng 9 chỉ còn 26,9%, từ 33,9% của tháng 8; tuần gần nhất là 26,8%.
WiseTech dự báo công suất siết lại về cuối kỳ bốn tuần, vì hãng tàu giảm công suất theo kế hoạch. Chỉ số rủi ro giữ booking dự kiến tăng và cao hơn hẳn mức trung bình lịch sử, tức là đã book vẫn có thể bị đẩy sang chuyến sau. Lịch đẹp không có nghĩa là tàu đến đúng ngày.
Tuyến châu Âu đi Bắc Mỹ còn chỗ, nhưng đúng giờ cũng chỉ 39,2% trong tháng 9, và giữa các hãng dao động từ khoảng 14% tới 61%. Chọn hãng nào tạo ra khác biệt lớn.
Ví dụ giả định: một nhà máy đồ gỗ ở Bình Dương có đơn phải vào kho khách ở Mỹ trước một ngày trong tháng 12, lịch tàu ghi khoảng 27 ngày. Nên lập kế hoạch như thể tàu sẽ trễ, cộng ít nhất một tuần vào ngày xuất xưởng và xin booking ngay tuần này.
Về lâu dài, cảng Savannah sẽ xây bến container 3,5 triệu TEU.
Điều cần mang theo: book sớm theo phần chỗ trong hợp đồng, cộng thêm một tuần vào kế hoạch giao hàng, và hỏi forwarder hãng nào đang chạy đúng giờ nhất.
Khu tự do: Hải Phòng, Dung Quất, Đà Nẵng, Điện Biên
Hải Phòng công bố 711 thủ tục hành chính áp dụng tại Khu thương mại tự do Hải Phòng, trong đó 116 thủ tục thuộc Ban Quản lý Khu kinh tế và 595 thủ tục thuộc sáu sở, ngành. Phần lớn thủ tục nằm ở các sở, ngành, nên câu hỏi đầu tiên là nộp ở đâu và ai ký.
Bộ Chính trị đồng ý chủ trương để Khu kinh tế Dung Quất ở Quảng Ngãi áp dụng các cơ chế, chính sách đang áp dụng tại khu thương mại tự do Hải Phòng và Đà Nẵng, để phát triển lọc dầu, đóng tàu và năng lượng. Ưu đãi cụ thể còn chờ văn bản. Ở Đà Nẵng, một khu chức năng 276 hecta cho sản xuất, logistics và công nghệ số, vốn 3.525 tỷ đồng, vừa được chấp thuận chủ trương đầu tư.
Điện Biên ngày 19 tháng 10 trao 20 quyết định chấp thuận nhà đầu tư, tổng vốn khoảng 7.500 tỷ đồng, và ký 6 biên bản ghi nhớ với vốn cam kết trên 12.000 tỷ đồng. Thứ trưởng Ngoại giao đề nghị hoàn thiện thủ tục nâng cặp cửa khẩu Huổi Puốc và Na Son lên quốc tế, sớm đưa cặp A Pa Chải và Long Phú vào hoạt động. Vietnam Logistics Review nhắc rằng vốn đăng ký không nên bị nhầm với vốn giải ngân.
Điều cần mang theo: ai làm hàng ở Hải Phòng, tải danh sách 711 thủ tục; ai nhìn về biên giới Tây Bắc, theo dõi hai cặp cửa khẩu Huổi Puốc và A Pa Chải.
Lãi vay giảm 1,5 đến 2%: hỏi ngay về khoản vay cũ
Sau Văn bản số 608 ngày 18 tháng 10, sáng 19 tháng 10 Ngân hàng Nhà nước họp các tổ chức tín dụng do Thống đốc Phạm Đức Ấn chủ trì. Yêu cầu: giảm tối thiểu 0,5% một năm lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, và giảm từ 1,5 đến 2% một năm lãi suất cho vay sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Thống đốc nói cần xem xét giảm cả dư nợ hiện hữu, không chỉ khoản vay mới.
Ví dụ giả định: một doanh nghiệp thủy sản ở Cà Mau vay vốn lưu động 20 tỷ đồng. Nếu lãi suất giảm 1,5% một năm, tiền lãi bớt khoảng 300 triệu đồng một năm, tức khoảng 25 triệu mỗi tháng.
BIDV có gói khoảng 100.000 tỷ đồng, lãi suất từ 6% một năm. Vietcombank được Báo Chính phủ ghi giảm tối thiểu 2% còn VnEconomy ghi 1,5 đến 2%, nên ai đang vay cần hỏi thẳng chi nhánh con số áp cho mình. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh không hạ chuẩn điều kiện cho vay.
Lãnh đạo Vietcombank nói doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% số doanh nghiệp nhưng chỉ khoảng 20% dư nợ tín dụng. Đô la Mỹ cũng mạnh lên so với đồng Việt Nam, nên nhà nhập khẩu cần tính lại cả hai vế.
Điều cần mang theo: gọi ngân hàng trong tuần này và hỏi ba ý: khoản vay đang có có được giảm không, từ ngày nào, và điều kiện gì.
Tin nhanh: Hải An, lệnh giao hàng, Robusta, Bắc Cực
Hải An duyệt khoản đầu tư tối đa 70 triệu đô cho hai tàu feeder 1.928 TEU đóng tại Văn Xung, Quảng Châu, dự kiến xong vào năm 2029.
Vietnam Logistics Review nêu một điểm quen với dân chứng từ: container đã cập cảng, vận đơn điện tử hợp lệ, hàng đã thông quan mà vẫn có thể chưa ra khỏi bãi vì cảng chưa nhận được chấp thuận giao hàng. Bài nêu sáu điều kiện, gồm cả cước và phí địa phương đã trả hoặc được duyệt công nợ. Tân Cảng Sài Gòn đã có ePort và lệnh giao hàng điện tử, còn chuẩn chung cho bước này thì DCSA mới đưa vào lộ trình năm 2026.
Về nông sản, Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam đề xuất kế hoạch quảng bá Robusta khoảng 2 triệu đô, trong khi giá nội địa quanh 92.500 đồng một ký, cao hơn giá quy đổi từ sàn London. Ai còn hợp đồng giao cuối năm cần để ý.
Ngoài ra, số chuyến qua tuyến biển phía Bắc của Nga tính tới cuối tháng 9 đã vượt tổng cả năm 2025, nhưng từ giữa tháng 10 băng chặn dần tàu không có cấp băng, nên chưa phải lựa chọn cho hàng của mình. Kinh tế Trung Quốc quý 3 tăng 4,5%, vượt dự báo.
Điều cần mang theo: trước khi điều xe lấy hàng, kiểm tra đủ sáu điều kiện chấp thuận giao hàng; thiếu một điều là xe nằm ngoài cổng.
Điều cần nhớ
- Hàng đi vùng Vịnh: danh sách đen của Iran có sau các vụ tấn công, còn Fujairah và Khor Fakkan chờ bến lâu hơn. Hỏi forwarder cảng chuyển tải và ngày feeder kế tiếp trước khi hứa ngày giao.
- Hàng đi Địa Trung Hải và Bắc Âu: Gemini đổi tuyến từ nửa cuối tháng 11. Kiểm tra lại lịch tàu, và tách riêng dòng phụ phí ETS trong báo giá CIF cho năm 2027.
- Khách bán kiện nhỏ sang EU: từ 1 tháng 11 dự kiến thêm 2 euro phí xử lý cho mỗi nhóm sản phẩm. Làm cho khách một phép so sánh giữa gửi lẻ và gom lô đi kho ngay trong tuần này.
- Hàng đi Mỹ: tháng 9 chỉ 26,9% chuyến đúng giờ, và chỗ sẽ khó hơn về cuối kỳ. Book sớm theo phần chỗ trong hợp đồng, cộng thêm ít nhất một tuần vào kế hoạch giao hàng.
- Vốn lưu động: gọi ngân hàng trong tuần này, hỏi khoản vay đang có có được giảm 1,5 đến 2% không, từ ngày nào, điều kiện gì.
