Tuần này eo Hormuz chuyển từ chuyện tàu dầu sang chuyện tàu container. Trong hai ngày 11 và 13 tháng 10 có tám vụ bắn vào tàu buôn trong eo, bốn tàu dầu và bốn tàu container, và tàu feeder GFS Pride đã chìm cùng container trên tàu. Hàng đi châu Âu và Mỹ có thêm những tín hiệu trái chiều về giá, còn trong nước Thông tư 127 vừa có hiệu lực và EUDR chỉ còn hơn mười tuần.
Hormuz tuần này: tàu container thành mục tiêu
Tuần mở đầu bằng tin buồn: theo Seatrade Maritime, hai thuyền viên Ấn Độ mất tích sau khi một tàu dầu bị tấn công ngoài khơi cảng Sohar của Oman. Seatrade đếm được ít nhất 18 vụ tấn công vào tàu trong eo từ đầu tháng 10.
Thứ Ba 13/10, tàu feeder GFS Pride, cờ Singapore, sức chở 2.824 TEU, trúng một vật thể bay chưa rõ loại và bốc cháy, rồi chìm sang ngày 14 khi đang được kéo vào bờ, cùng container còn trên tàu. 21 thuyền viên được sơ tán an toàn. Vệ binh Cách mạng Iran nói tàu trúng thủy lôi, phía Singapore bác bỏ, còn JMIC nói không có bằng chứng ủng hộ giả thuyết thủy lôi.
Điều đáng chú ý nhất với chủ hàng: theo Lars Jensen, Maersk, ONE, PIL và OOCL có lịch chạy trên một số tàu feeder đó. Nghĩa là tên hãng trên booking chưa chắc là tên con tàu chở chặng cuối. Giới phân tích lưu ý bảo hiểm rủi ro chiến tranh có thể bị hủy với thời hạn báo trước rất ngắn nếu hàng đi trên tàu không thuộc hãng ghi trên vận đơn.
UKMTO thừa nhận phần lớn tàu bị tấn công không gửi báo cáo, nên số liệu công khai có thể thấp hơn thực tế. Ai có hàng đi vùng Vịnh nên hỏi forwarder cảng chuyển tải, tên tàu feeder và điều kiện bảo hiểm.
Nhiên liệu: cước tàu dầu hạ từ đỉnh, bunker vẫn khan
Đầu tuần, thu nhập trung bình của một siêu tàu dầu đạt 805.000 đô một ngày theo Seatrade. Cuối tuần cước hạ nhưng vẫn sát đỉnh: theo Baltic Exchange, cước VLCC từ Vịnh Oman đi Trung Quốc còn khoảng 776 điểm Worldscale, từ mức 841 tuần trước. Matthew Wright của Kpler gắn mức giảm với nhu cầu yếu đi sau các vụ tấn công, còn Michael Ryan của Sparta Commodities nói phát biểu của Mỹ về việc gỡ trừng phạt một số tàu cũng kéo cước xuống.
Nhiên liệu cho tàu thì không dễ thở hơn. Ông Kieran Gallagher của Vitol cho biết xung đột Trung Đông làm nguồn dầu nhiên liệu từ vùng Vịnh giảm 800.000 tấn mỗi tháng, và việc Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu Nga cắt thêm 1 triệu tấn mỗi tháng. IEA đẩy nhanh việc xả khoảng 100 triệu thùng dầu dự trữ, trong đó hơn 20 triệu thùng là diesel, và nguồn cung diesel dự kiến còn thắt chặt tới giữa năm 2027.
Trong nước, kỳ điều hành chiều 15/10 giảm xăng E10 1.225 đồng, còn 27.029 đồng một lít, nhưng diesel chỉ giảm 22 đồng, còn 29.106 đồng một lít. Petrolimex tự bán thấp hơn mức điều hành 300 đồng trong 14 ngày.
Một điều mang theo được: phụ phí nhiên liệu đường biển đi theo giá nhiên liệu tàu, nên đừng hứa với khách là phụ phí biển sắp giảm.
Cước container chốt tuần: Âu quay đầu, Mỹ cắt chuyến
Chỉ số WCI của Drewry ngày 15 tháng 10 tăng 3%, lên 4.485 đô một container 40 feet. Theo The Loadstar, chặng Thượng Hải đi Rotterdam tăng 6%, lên 3.522 đô, chấm dứt ba tháng giảm trên tuyến Á Âu. Hãng tàu áp giá FAK mới từ 19/10: Hapag-Lloyd 4.200 đô đi Bắc Âu, CMA CGM 4.600 đô, MSC 4.500 đô.
Forwarder chưa tin. Một forwarder châu Âu nói đã nhận bản điều chỉnh giảm gần về mức nửa đầu tháng 10 và nhu cầu vẫn phẳng. Forwarder khác chỉ ra MSC và CMA CGM đều ghi hạn FAK tới 31/10, và theo kinh nghiệm của người này, hãng đặt hạn thường không tăng tiếp trước khi hết hạn. Theo WiseTech, chỉ 9,9% lô hàng Á Âu đến đúng hẹn trong tháng 9.
Với Mỹ, Xeneta ghi Viễn Đông đi bờ Tây 8.296 đô, giảm 0,2%, và đi bờ Đông 11.495 đô, giảm 0,1%. Giá đứng yên nhờ hãng cắt 58.200 TEU tuyến bờ Tây và 35.500 TEU tuyến bờ Đông, điều mà bà Emily Stausbøll gọi là hành vi của người không tin thị trường giữ được.
Biến số lớn nhất cho hợp đồng năm 2027 là Biển Đỏ: sức chở qua Bab el-Mandeb ngày 5/10 là 448.273 TEU, bằng 48% mức tháng 8 năm 2023 nhưng đã gấp đôi trong sáu tuần.
Đường về Suez: quý 1 năm 2027, nỗi lo dồn bến và ETS
JOC dẫn Linerlytica dự kiến các hãng container quay lại Biển Đỏ toàn diện trong quý 1 năm 2027. Seatrade Maritime nói ONE và HMM được dự kiến là hai hãng tiếp theo đi kênh Suez.
Cái giá của việc về sớm nằm ở đầu bên kia. Các cảng trung chuyển Bắc Âu lo tàu dồn bến: tàu của tuyến Suez ngắn hơn đến chồng lên tàu của các dịch vụ còn vòng qua miền nam châu Phi, khiến một tàu phải chờ. Sản lượng chín tháng của Rotterdam đi ngang, hàng trung chuyển giảm vì cảng ưu tiên hàng đi vào nội địa.
Về ETS, hệ thống mua bán phát thải của châu Âu, một đài quan sát của Tây Ban Nha cho rằng hãng tàu chuyển hàng sang cảng Anh để né phí carbon. Hiệp hội Cảng Anh bác bỏ và nói khoảng 85% tăng trưởng container của Anh năm 2025 dồn vào London, sau khi DP World mở bến thứ tư ở London Gateway. Đề xuất của Ủy ban châu Âu hồi tháng 7 chưa được thông qua, và có thể khiến ghé cảng Anh không còn giúp hãng tàu bớt tiền carbon.
Tiền carbon sớm muộn sẽ nằm trên hóa đơn chủ hàng dưới dạng phụ phí. Hàng đi Hamburg, Rotterdam, Antwerp dịp cuối năm nên tính thêm vài ngày chờ bến và đọc kỹ dòng phụ phí ETS.
Cửa ngõ Mỹ: kỷ lục 2,04 triệu TEU, vỏ rỗng và Cosco
Tháng 9, Los Angeles và Long Beach cùng lập kỷ lục mọi thời đại, gộp lại 2.039.829 TEU trong một tháng theo gCaptain. Long Beach đạt 997.177 TEU, tăng 25%, và Los Angeles 1.042.652 TEU. Hàng nhập vào Long Beach tăng 31,3%, lên 509.390 TEU, còn hàng xuất chỉ 91.747 TEU.
Với hàng Việt, ông Gene Seroka của cảng Los Angeles nói Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của cảng, chỉ sau Trung Quốc, và lượng hàng xuất xứ Việt Nam qua Los Angeles đã tăng gấp bốn trong mười năm. Ông cũng cảnh báo thuế quan là nguồn bất định chính cho tháng 11 và 12.
Nút thắt giờ nằm ở xe kéo. Hiệp hội Xe kéo Cảng nói vỏ rỗng tồn đọng gây tắc ở cụm Los Angeles, Long Beach. Từ ngày 7 tháng 11, cầu Vincent Thomas bắt đầu thay mặt cầu trong 16 tháng, còn các bến Long Beach mở thêm cổng buổi tối và thứ Bảy trong sáu tuần từ cuối tháng 10.
Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ dự báo hàng nhập giảm từ 2,28 triệu TEU tháng 9 xuống 2 triệu TEU tháng 11. Về Cosco, các nghị sĩ đề nghị loại tàu khỏi chương trình Qualship 21, nhưng lá thư không tự thu hồi tư cách và Bộ An ninh Nội địa chưa công bố hành động nào.
Trong nước: Thông tư 127, ký hiệu R, tài sản cố định
Thông tư 127 năm 2026 của Bộ Tài chính, ký ngày 27 tháng 8, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 10. Văn bản thay Thông tư 50 năm 2018 về khai báo cho phương tiện vận tải qua cửa khẩu, không phải tờ khai hàng hóa. Tàu bay và tàu biển đã làm thủ tục trên Cổng thông tin một cửa quốc gia. Phương tiện đường bộ, đường sắt và thủy nội địa chưa lên cổng, nên các Chi cục Hải quan khu vực tiếp tục làm theo cách hiện hành.
Cục Hải quan cũng có Công văn 23008 ngày 15/10 xin ý kiến Bộ Khoa học và Công nghệ về hàng nhập in ký hiệu R trong vòng tròn. Đề xuất: nếu nhãn hiệu chưa được bảo hộ ở Việt Nam thì hướng dẫn người khai bổ sung thông tin trên nhãn phụ, thông quan nếu không có vi phạm khác và không xử phạt theo Nghị định 99 năm 2013. Đây mới là đề xuất, chưa chốt.
Các đề xuất khác: Bộ Tài chính đề xuất bỏ ngưỡng 30 triệu đồng khi ghi nhận tài sản cố định, nhưng giữ ngưỡng 100 triệu đồng khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Bộ Công Thương đề xuất doanh nghiệp xăng dầu công bố giá mới trước ít nhất 30 phút.
Đã có hiệu lực thì làm theo, mới đề xuất thì theo dõi.
Xuất khẩu: euro rẻ, EUDR đếm ngược, chân gà xách tay
Giá euro xuống dưới 30.000 đồng, mua bán quanh 28.500 tới 29.900 đồng, thấp nhất một năm rưỡi theo VnExpress. Doanh nghiệp bán sang châu Âu thu euro sẽ thấy doanh thu quy ra đồng mỏng đi, còn ai nhập máy móc châu Âu thì được giá rẻ hơn.
Hạn chót thật là EUDR, quy định chống mất rừng của EU, áp dụng cho doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30 tháng 12 năm 2026. Theo Vietnam Logistics Review, hàng phải có tọa độ ít nhất sáu chữ số thập phân, và thửa đất trên 4 héc ta, trừ chăn nuôi bò, phải mô tả bằng đa giác ranh giới. Cà phê, cao su và gỗ chịu tác động trực tiếp. Số container, vận đơn và chứng từ thương mại không đủ để xác định nguồn gốc: hồ sơ phải nối được tới thửa đất.
Tại Nhật, Cơ quan Kiểm dịch động vật tiêu hủy sản phẩm thịt nhập bị cấm bán ở một cửa hàng tạp hóa tỉnh Ibaraki, trong đó có sản phẩm in dòng chữ chân gà bà Tuyết. Thương vụ Việt Nam cho biết đây là vi phạm quy định nhập khẩu và kiểm dịch do bán hàng xách tay, chưa xác định là vi phạm chất lượng hay an toàn thực phẩm.
Tin tốt hơn: Mỹ nhập tiêu Việt Nam tăng 22,1% trong bảy tháng đầu năm 2026. Ngành tôm cần thu hoạch thêm 327.200 tấn trong quý 4.
Tin nhanh: Cà Ná, Quảng Trị, Portek, Vành đai 4
Tàu Princess Lily nhận 22.000 tấn dăm gỗ tại cảng Trung Nam Cà Ná ở Khánh Hòa, chuyến dăm gỗ đầu tiên qua cảng này đi Nhật Bản. Cảng hàng không Quảng Trị thực hiện chuyến bay kỹ thuật đầu tiên ngày 15/10, thi công đạt trên 80%, mục tiêu khai thác thương mại trong tháng 3 năm 2027.
A.P. Moller Capital ký thỏa thuận mua 100% Portek International của Singapore từ Mitsui. Portek khai thác bến feeder và có lợi ích ở bảy bến cảng, trong đó có Việt Nam. Hãng tàu Jiangsu Ocean Shipping của Trung Quốc mở chi nhánh ở Việt Nam và Trung Đông.
Hạ tầng phía Nam có hai tin: Tây Ninh khởi động hai dự án thành phần của đường Vành đai 4 TPHCM, đoạn từ kênh Thầy Cai tới cảng Hiệp Phước, dài khoảng 78,3 ki lô mét, tổng mức đầu tư khoảng 43.298 tỷ đồng, mục tiêu khai thác năm 2029. Bộ Xây dựng cho biết dự án hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam, 3.900 tỷ đồng vốn Ngân hàng Thế giới, dự kiến khởi công tháng 12.
Nam A Bank ký hợp đồng khung với JPMorgan Chase về tài trợ thương mại ngắn hạn bằng đô la Mỹ. UPS mở hub hàng không mới ở Clark, Philippines, đầu tư 80 triệu đô, và Petronas đề xuất cung cấp LNG dài hạn cho Việt Nam.
Điều cần nhớ
- Hàng đi vùng Vịnh: hỏi forwarder cảng chuyển tải, tên con tàu feeder chở chặng cuối, và đọc lại điều khoản bảo hiểm chiến tranh khi hàng đi tàu không thuộc hãng trên vận đơn.
- Hàng đi châu Âu: đừng coi giá FAK ngày 19 tháng 10 là chắc, nhìn booking thực tế tuần tới, và đưa Biển Đỏ vào bài toán hợp đồng năm 2027.
- Hàng đi Mỹ: giá đứng yên nhờ hãng cắt chuyến, nên báo giá theo từng tuần; ai giao ở Los Angeles, Long Beach thì đặt xe kéo sớm trước khi cầu Vincent Thomas sửa từ ngày 7 tháng 11.
- Hàng nhập in ký hiệu R trong vòng tròn: kiểm tra nhãn hiệu đã được bảo hộ ở Việt Nam chưa, chuẩn bị sẵn nhãn phụ, và hỏi bộ phận chứng từ hoặc luật sư.
- Cà phê, cao su, gỗ đi EU: EUDR áp dụng từ ngày 30 tháng 12, còn hơn mười tuần; kiểm tra hồ sơ lô hàng đã nối được tới thửa đất chưa.
