Tuần này tấn công ở Hormuz thưa hơn và dầu thô vùng Vịnh chảy gần như bình thường, nhưng tờ hóa đơn thì không nhẹ đi: thuê một siêu tàu dầu từ bờ vịnh phía Nam nước Mỹ sang Trung Quốc có lúc tốn 79,6 triệu đô một chuyến. Cước container đi châu Âu tăng tuần thứ hai liên tiếp dù tàu đang quay về Suez, còn tuyến Mỹ theo Xeneta đã chạm đỉnh. Trong nước, Thông tư 154 và Nghị định 393 đã ban hành, diesel tăng 444 đồng một lít và lãi vay bắt đầu hạ.
Hormuz tuần này: tấn công thưa hơn, hóa đơn nặng hơn
Đầu tuần, Seatrade Maritime cho biết ít nhất 39 tàu đã bị tấn công trước khi tên xuất hiện trong danh sách đen của Iran, gồm 18 trên 20 tàu được thêm vào hôm 15 tháng 10. Phần lớn tàu bị tấn công không báo cho UKMTO, nên con số chính thức là mức sàn, không phải mức trần.
Giữa tuần, một tàu của Công ty Tàu dầu Kuwait cháy ngoài khơi Oman và một tàu dầu khác trúng đạn gần Iraq, nhưng nhịp tấn công đã chậm lại so với nửa đầu tháng. Thứ Năm, Mỹ trừng phạt một hãng luật và các đại lý tàu biển gắn với đội tàu bóng tối của Iran, tức lưới trừng phạt đã chạm tới đại lý, nơi forwarder gửi email mỗi ngày.
Dầu vẫn ra: Sinokor chở 105,6 triệu thùng trong tháng 9, gần 40% lượng dầu qua eo, nhiều hơn ba hãng kế tiếp cộng lại (97,3 triệu thùng). Cước tàu dầu thì kỷ lục: gần 60 triệu đô một chuyến hôm thứ Năm, so với dưới 8 triệu trung bình 5 năm trước chiến sự.
Giá dầu thô, cước tàu dầu và giá nhiên liệu tàu biển là ba chuyện khác nhau; dầu chảy lại mới là chuyện thứ nhất, còn cước siêu tàu dầu vẫn gần 60 triệu đô và Brent vừa chạm 115 đô. Số cụ thể của phụ phí nhiên liệu thì hỏi forwarder bảng BAF tháng 11. Hàng đi Dammam hay Doha: hỏi forwarder tên tàu feeder, cảng chuyển tải, điều khoản bảo hiểm chiến tranh và tên đại lý ở chặng nối.
Cước chốt tuần: Âu lên nhờ cắt chuyến, Mỹ chạm đỉnh
Drewry công bố chỉ số WCI tăng 2%, lên 4.585 đô một container bốn mươi feet. Tuyến Á Âu tăng tuần thứ hai liên tiếp. Theo Xeneta, giá giao ngay Viễn Đông đi Bắc Âu tăng 6,8% lên 3.698 đô, đi Địa Trung Hải tăng 5,8% lên 4.442 đô. Ông Peter Sand gọi đó là nghịch lý, vì tàu quay về Biển Đỏ lẽ ra làm giá dịu đi.
Lời giải một phần là cầu: khối lượng Viễn Đông đi châu Âu tăng 12,2% trong 7 tháng đầu năm. Phần còn lại là hãng tàu chủ động cắt chuyến, với 8 chuyến bị hủy tuần tới trên tuyến Á Âu, tăng từ 2 chuyến tuần này. MSC công bố FAK 1 tháng 11 là 4.500 đô đi Bắc Âu, nhưng Linerlytica dự báo đợt tăng giá này nhiều khả năng thất bại và nhận xét giá hãng đang chào còn thấp hơn mức chỉ số SCFI ghi nhận.
Tuyến Mỹ chỉ nhích nhẹ: Thượng Hải đi Los Angeles tăng 2% lên 8.007 đô, đi New York tăng 1% lên 10.166 đô. Xeneta nói giá đi bờ Tây và bờ Đông tăng 0,2%, xác nhận tuyến Mỹ đã chạm đỉnh và giá sẽ mềm dần tới hết năm 2026.
Điều mang theo: hàng đi châu Âu nhìn giá booking thật và lịch hủy chuyến, đừng nhìn bảng FAK; hàng đi Mỹ chuẩn bị kịch bản giá giảm cho đàm phán hợp đồng năm 2027.
Đường về Suez: 2,19 triệu TEU, Gemini, MSC và Zim
Theo Lloyd's List Intelligence mà The Loadstar dẫn, tháng 9 tàu container chở 2,19 triệu TEU qua kênh Suez, nhiều nhất kể từ khi Houthi bắt đầu chiến dịch tấn công. Linerlytica dự kiến các hãng quay về Suez hoàn toàn trong quý 1 năm 2027. Gemini thêm một tuyến châu Á đi Địa Trung Hải qua Suez, và theo Xeneta, sức chở theo lịch qua Bab el-Mandeb đã đạt 48% mức trước khi Houthi tấn công. MSC và Zim chuyển tuyến chung châu Á đi bờ Đông Mỹ từ đường vòng Nam Phi về lại Suez.
Rủi ro trên con đường đó chưa đi đâu: Seatrade hỏi thẳng Biển Đỏ đã an toàn chưa, giữa lúc xung đột Ả Rập Xê Út và Houthi leo thang. Bắc Cực chưa thay được Suez: theo tính toán của tác giả một bài phân tích trên The Loadstar, với giả định tàu chỉ đầy một nửa, một slot qua tuyến này tốn khoảng gấp đôi một slot qua Suez.
Với doanh nghiệp Việt, lịch tàu và thời gian chạy hàng đi châu Âu, bờ Đông Mỹ sẽ dần đổi. Hỏi forwarder tàu đi đường nào và ETA đã cập nhật chưa. Trong báo giá năm 2027, tách riêng phụ phí Biển Đỏ và phụ phí ETS; ai còn phụ phí chuyển hướng thì đọc lại điều kiện để phụ phí đó được gỡ.
Chính sách tuần: đã ban hành, đang chỉ đạo, còn dự thảo
Ngăn đã ban hành có Thông tư 154 năm 2026 của Bộ Tài chính, hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027: thương nhân mua gom hàng của cư dân biên giới phải làm thủ tục hải quan như hàng nhập khẩu, nộp hồ sơ chậm nhất 30 ngày kể từ ngày mua gom, tập kết hàng ở kho bãi giám sát và lập hóa đơn điện tử khi đưa vào nội địa. Nghị định 393 năm 2026, ban hành ngày 20 tháng 10, quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam; doanh nghiệp có chuyên gia nước ngoài nên giao nhân sự đọc văn bản gốc.
Ngăn chỉ đạo: văn bản 10747 ngày 21 tháng 10 yêu cầu Bộ Công Thương trình dự thảo nghị định thay Nghị định 83 năm 2014 về kinh doanh xăng dầu chậm nhất trước ngày 10 tháng 11 năm 2026. Dự thảo hướng tới việc Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ; đó vẫn chỉ là dự thảo.
Ngăn còn là dự thảo ở Quốc hội: thuế 0,2% với đất bỏ hoang, bảng giá đất điều chỉnh 3 năm một lần thay vì hằng năm, Luật Đầu tư sửa đổi. Việc cần làm: đã ban hành thì đọc ngay, dự thảo thì theo dõi, đừng lẫn hai ngăn.
Chi phí đầu vào: xăng giảm, diesel tăng, lãi vay hạ
Kỳ điều hành 22 tháng 10: xăng E10 giảm 1.816 đồng còn không quá 25.213 đồng một lít, xăng E5 giảm 1.610 đồng. Dầu diesel đi ngược, tăng 444 đồng lên không quá 29.550 đồng một lít. Ví dụ giả định: xe đầu kéo đổ 2.000 lít mỗi tháng thì mỗi tháng thêm gần 900.000 đồng, đội 20 xe thêm gần 18 triệu đồng, đủ làm lệch biên lợi nhuận hợp đồng vận chuyển giá cố định. PVOIL giảm thêm 350 đồng một lít tại 1.100 cửa hàng đến 15 giờ ngày 29 tháng 10, nhưng Tuổi Trẻ ghi nhận một số cửa hàng PVOIL tại Thành phố Hồ Chí Minh chưa giảm thêm như đã công bố.
Về lãi vay, Agribank giảm tới 2,5% một năm trên dư nợ hiện hữu và yêu cầu hoàn thành trước ngày 25 tháng 10; Techcombank và MB giảm đến 2%. Trước đợt giảm, nhiều ngân hàng cho cá nhân vay trên 11% một năm. Ví dụ giả định: vay 10 tỷ đồng, giảm 2% thì bớt 200 triệu tiền lãi mỗi năm.
Đô la ở kênh ngân hàng xuống sát 26.000 đồng, thấp nhất kể từ giữa tháng 4 năm 2025. Mang theo ba việc: báo giá vận tải nhìn diesel, khoản vay cũ hỏi ngân hàng ba câu (giảm trên dư nợ hiện hữu không, bao nhiêu, từ ngày nào), hợp đồng bằng đô tính lại biên lợi nhuận ở tỷ giá sát 26.000 đồng.
Thị trường: Hàn Quốc, UAE, EU và mùa cao điểm hàng không
Theo Tuổi Trẻ, Tổng Lãnh sự Hàn Quốc tại Đà Nẵng cho biết năm nay, lần đầu tiên, thương mại hai chiều Việt Nam Hàn Quốc sẽ vượt 100 tỷ đô. Thương mại với Singapore chín tháng tăng 46,8%, lên gần 42,8 tỷ đô Singapore. Hợp đồng 1.000 tấn cà phê sang Trung Quốc giá 182.000 đồng một ký chỉ là giá của một hợp đồng cụ thể, không nên lấy làm giá tham chiếu.
UAE nhập 85 đến 90% nhu cầu lương thực, thực phẩm theo VnEconomy; CEPA được kỳ vọng mở cửa vào Trung Đông và châu Phi, nhưng Tuổi Trẻ cũng cảnh báo nguy cơ lừa đảo. Hàng đi UAE vẫn có thể đi feeder qua vùng Hormuz: một thị trường, hai lớp rủi ro. Từ 30 tháng 10, gỗ dán từ Canada vào Mỹ không còn chịu mức thuế 50%.
Hàng không vào mùa cao điểm: Kuehne Nagel báo khối lượng hàng không quý 3 tăng 10%, trong khi thị trường chung tăng 3 đến 4%. Hàng thương mại điện tử giá trị thấp đi máy bay từ Trung Quốc giảm 19% trong tháng 9. Hàng điện tử, linh kiện dịp cuối năm phải giành chỗ với hàng công nghệ; book sớm và hỏi forwarder có chỗ cố định hay mua theo chuyến.
Tin nhanh: Hateco, Cái Mép, Thọ Xuân, tàu cháy, Halifax
Khoản đầu tư Maersk đề xuất vào ga hàng hóa đường sắt ở Hải Phòng, cộng các liên doanh cảng với Hateco, có thể lên tới 3,5 tỷ đô. Ngày 23 tháng 10, Cảng Quốc tế Tân Cảng Cái Mép lần đầu đón tàu YM WAYFINDER của Yang Ming, sức chở khoảng 15.500 TEU, chạy tuyến EC2 nối Cái Mép với Yantian, Ningbo, Thượng Hải, Busan rồi sang Savannah, Norfolk, Halifax. Ai có hàng đi bờ Đông Mỹ nên hỏi forwarder về tuyến này.
Sân bay Thọ Xuân theo đề xuất quy hoạch sẽ có đường cất hạ cánh thứ hai dài 3.800 mét, tầm nhìn 2050 công suất 23.000 tấn hàng một năm. Long Thành còn 4 hạng mục khó về đích tháng 12. Quy hoạch đường sắt đầu mối Hà Nội mà Bộ Xây dựng đang thẩm định có 6 tuyến xây mới, khoảng 298 cây số, gồm tuyến Hà Nội Đồng Đăng.
Tàu Espirito Santos Express của Seaspan, do Hapag-Lloyd thuê, cháy nổ giữa hành trình Singapore đi Brazil, thuyền viên đã rời tàu; ai có hàng trên chuyến này liên hệ forwarder và công ty bảo hiểm sớm. Halifax đạt thỏa thuận lao động sơ bộ 3 năm; kênh đào Panama tăng 4% lượt tàu qua trong năm tài chính 2026.
Điều cần nhớ
- Hàng đi Trung Đông: hỏi forwarder tên tàu feeder, cảng chuyển tải và điều khoản bảo hiểm chiến tranh, rồi soát tên đại lý ở chặng nối với danh sách trừng phạt mới của Mỹ.
- Hàng đi châu Âu tuần tới: nhìn giá booking thực tế và lịch hủy chuyến, không nhìn bảng FAK ngày 1 tháng 11. Hàng đi Mỹ: Xeneta nói tuyến Mỹ đã chạm đỉnh, nên chuẩn bị sẵn kịch bản giá giảm cho đàm phán hợp đồng năm 2027.
- Ai nhập hàng qua cửa khẩu theo mô hình mua gom của cư dân biên giới: rà lại nhà cung cấp theo Thông tư 154 năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, gồm tờ khai trong 30 ngày, kho bãi tập kết và hóa đơn điện tử, rồi kiểm tra với bộ phận chứng từ. Ai có chuyên gia nước ngoài thì giao nhân sự đọc Nghị định 393 năm 2026.
- Báo giá vận tải nhìn giá diesel, vừa tăng 444 đồng một lít, chứ đừng nhìn tiêu đề xăng giảm. Khoản vay cũ thì hỏi ngân hàng ba câu: có giảm trên dư nợ hiện hữu không, giảm bao nhiêu, áp dụng từ ngày nào.
- Hợp đồng xuất khẩu bằng đô: tính lại biên lợi nhuận quy ra đồng ở mức tỷ giá sát 26.000 đồng một đô, trước khi chốt giá cho đơn mới.
