Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị rà soát quy định hai lớp tiền kiểm đối với hàng nhập khẩu trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi. Đây vẫn là dự thảo: chưa có thủ tục nào đổi. Hôm thứ Sáu, trên Biển Đen, một tàu hàng bị drone đánh chìm cách cảng Constanta của Romania 13 hải lý, 1 thủy thủ thiệt mạng, 3 người mất tích.
An toàn thực phẩm: rà hai lớp tiền kiểm hàng nhập
Theo VnEconomy, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành việc sửa Luật An toàn thực phẩm, đồng thời đề nghị làm rõ tính khả thi và rà soát quy định hai lớp tiền kiểm đối với hàng nhập khẩu.
Các đại biểu muốn hoàn thiện dự thảo theo hướng quản lý theo nguy cơ, hậu kiểm có dữ liệu, truy xuất được nguồn gốc. Quản lý theo nguy cơ nghĩa là không kiểm mọi lô như nhau: hàng và doanh nghiệp có lịch sử sạch kiểm nhẹ, chỗ rủi ro cao kiểm kỹ. Theo VnEconomy sáng Chủ nhật, Chủ tịch Quốc hội cho rằng muốn chuyển mạnh sang hậu kiểm phải bảo đảm đủ điều kiện thực hiện, nhất là hệ thống dữ liệu, năng lực kiểm nghiệm, đội ngũ cán bộ và trang thiết bị chuyên môn.
Nếu luật đi theo hướng đó, với người nhập thực phẩm, nguyên liệu, phụ gia, một phần dữ liệu ấy nhiều khả năng đến từ chính hồ sơ của họ: nhập của ai, lô nào, bán cho ai. Hôm nay thì chưa có gì đổi: dự thảo còn đang thảo luận và chưa có điều khoản cuối cùng.
Cũng theo VnEconomy, sáng 24 tháng 10, các đại biểu thảo luận tổ về Luật Đầu tư sửa đổi, đề nghị tháo gỡ triệt để điểm nghẽn thủ tục và bảo đảm chính sách hỗ trợ chuỗi cung ứng mang lại hiệu quả thực tiễn.
Việc làm được ngay là gom hồ sơ truy xuất từng lô về một chỗ; việc đổi quy trình thì chờ văn bản cuối cùng.
Xuất khẩu nửa đầu tháng 10 tăng 12,41%; Malaysia kỷ lục
Theo VnEconomy, nửa đầu tháng 10 kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 29,25 tỷ đô, tăng 12,41% so với nửa đầu tháng 9. Nhập khẩu giảm 4,9%, cán cân xuất siêu khoảng 1,82 tỷ đô, kỳ xuất siêu thứ hai liên tiếp. Mức tăng này so với kỳ liền trước chứ không phải cùng kỳ năm ngoái, nên chỉ cho thấy nhịp tháng này đang lên. Nhập khẩu giảm là dấu hỏi: có thể do giá nguyên liệu, lịch hàng về lệch kỳ hoặc đơn hàng đầu vào chậm lại.
VnExpress International đưa tin Malaysia chín tháng đầu năm xuất khẩu kỷ lục khoảng 384,4 tỷ đô, tăng 34% so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu nhờ hàng điện và điện tử. Hai con số không cùng thước đo nên không dùng để kết luận ai nhanh hơn, nhưng người mua linh kiện có thể đặt hàng ở cả hai nước.
Số vĩ mô đẹp chưa chắc đã là lãi. Theo VnExpress, Garmex Sài Gòn, công ty may 50 năm tuổi, lỗ gần 25 tỷ đồng trong quý 3, mức lỗ nặng nhất hơn 3 năm, vì doanh thu chưa đủ bù chi phí và tiền thuê đất. Cũng theo VnExpress, hơn 9 tháng năm nay các khu kinh tế, khu công nghiệp Hà Tĩnh thu hút 24 dự án mới, vốn đăng ký hơn 170.000 tỷ đồng, chủ yếu luyện kim, năng lượng và sản xuất công nghiệp. Vốn đăng ký chưa phải vốn giải ngân.
Báo giá nên tính trên biên lợi nhuận, không tính trên tiêu đề báo.
Biển Đen: tàu Khoryv chìm; tràn dầu ở UAE
Theo gCaptain dẫn Reuters, ngày 23 tháng 10, tàu Khoryv treo cờ Comoros phát tín hiệu cấp cứu cách cảng Constanta 13 hải lý, ngoài lãnh hải Romania. Trên tàu có 13 thủy thủ; cơ quan hàng hải Romania cho biết 9 người được cứu, 3 người mất tích, một thi thể được tìm thấy. Tổng thống Romania nói tàu trúng drone và quy trách nhiệm cho Nga.
Với vận tải, con số nặng hơn: hai tuần qua có ít nhất 7 tàu hàng bị tấn công ngoài khơi Romania và Bulgaria, khoảng 30 thủy thủ thiệt mạng hoặc mất tích. Các tàu bị đánh gần đây đều đang neo gần hoặc đi về phía kênh Sulina, tuyến xuất khẩu chính của Ukraine, nơi hàng đi qua các cảng sông Danube vì cảng biển Ukraine bị tấn công. Chỗ neo chờ vốn an toàn nhất của một hành trình nay cũng thành rủi ro.
Ở vùng Vịnh, UAE đóng bãi biển sau một vụ rò dầu từ tàu dầu ngoài khơi; nhà chức trách chưa nêu tên tàu hay nguyên nhân. VnEconomy ghi nhận xung đột tăng nhiệt đẩy giá dầu thô lên mức cao nhất 6 tháng trong tuần 18 đến 24 tháng 10.
Hàng có nguồn từ Biển Đen hoặc đi Trung Đông: hỏi nhà cung cấp về cảng xếp và tuyến đi, hỏi hãng tàu về lịch chạy và phụ phí, đọc điều khoản chậm trễ vì an ninh trước khi ký.
Mỹ siết giám sát thủy sản nhập; FMC và tài xế cảng
Theo gCaptain, ngày 23 tháng 10 chính quyền Mỹ công bố Chiến lược thủy sản Nước Mỹ trước tiên (America First Seafood Strategy). Phần lớn là chuyện trong nước: hạ tầng đội tàu cá, rút gọn cấp phép, dùng các chương trình tài chính sẵn có, không có khoản chi liên bang mới. NOAA nói sẽ đo tiến độ bằng sản lượng và năng lực chế biến trong nước, vốn tư nhân, việc làm và mức phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài giảm đi.
Phần chạm hàng nhập nằm ở mục thương mại: thực thi mạnh hơn với đánh bắt bất hợp pháp, gian lận thủy sản và dán nhãn sai. NOAA sẽ cải tiến Chương trình giám sát thủy sản nhập khẩu, kiểm tra có mục tiêu hơn để nhận diện lô nhập có rủi ro cao. Không có thuế mới hay lệnh cấm mới; Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ sẽ phối hợp xử lý thực hành thương mại không công bằng của nước ngoài nhưng chưa nêu biện pháp.
Ba tin ngắn khác. Seatrade Maritime: Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ (FMC) đề xuất cho phép đối thoại trực tiếp, không chính thức giữa cơ quan quản lý, hãng tàu và chủ hàng. JOC: một nhóm doanh nghiệp xe kéo container ở cảng New York New Jersey muốn FMC ra quy định bắt buộc về trả container rỗng. Supply Chain Dive: sau cuộc điều tra theo Mục 232 về tuabin gió, Tổng thống Mỹ chọn đàm phán thay vì áp thuế, báo cáo tiến độ trong vòng 180 ngày.
Lô tôm, lô cá đi Mỹ cần hồ sơ truy xuất, mô tả loài và nhãn chắc chắn trước tiên.
EVIPA qua Hạ viện Bỉ; EFTA và cà phê giảm phát thải
Theo VnEconomy, chuyến thăm chính thức EU và Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kéo dài từ 21 đến 24 tháng 10, các thỏa thuận tập trung vào thương mại, đầu tư, công nghệ, chuyển đổi xanh và logistics. Tin cụ thể nhất là Hạ viện Bỉ đã phê chuẩn EVIPA, Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam – EU. Phê chuẩn ở Hạ viện Bỉ chưa phải là ngày hiệu lực. Hai nước cũng hướng tới nâng cấp lên Đối tác chiến lược "vào thời điểm thích hợp", tức chưa có ngày.
Về EFTA (Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein), Báo Chính phủ dẫn ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại: năm 2025 thương mại hai chiều khoảng 4,8 tỷ euro, riêng thủy sản xuất sang Thụy Sĩ và Na Uy trên 50 triệu đô. EFTA cam kết xóa thuế với hàng công nghiệp và thủy sản chế biến. Ông nhấn mạnh doanh nghiệp cần chuẩn bị năng lực đáp ứng quy định về chất lượng, sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội ngay từ sớm. Logistics lạnh gắn với chế biến thủy sản nằm trong bốn nhóm dư địa hợp tác.
Cũng theo Báo Chính phủ, giai đoạn 2023 đến 2026, WASI làm hơn 75 mô hình cà phê giảm phát thải ở Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai, ghi nhận mức giảm phát thải 18% đến 44% so với canh tác truyền thống. Bài lưu ý truy xuất nguồn gốc và đo phát thải liên quan nhưng không giống nhau, và cần theo dõi qua nhiều vụ mới xác định được hiệu quả trên diện rộng.
Một bộ dữ liệu vùng trồng và quy trình sản xuất có thể dùng cho cả EUDR lẫn yêu cầu của EFTA.
Cháy container bắt đầu từ dòng khai báo
Theo Vietnam Logistics Review, dẫn báo cáo An toàn và vận tải biển năm 2026 của Allianz qua WSC, trung bình khoảng 17 ngày lại có một vụ cháy tàu container. Không phải vụ nào cũng do hàng nguy hiểm, nhưng khai sai hoặc không khai hàng nguy hiểm vẫn là nguyên nhân lớn có thể phòng ngừa. Hãng tàu và cảng chủ yếu biết trong container có gì qua thông tin người gửi hàng khai lúc đặt chỗ, nên mô tả quá chung chung, sai mã phân loại hay sai mã UN làm các lớp kiểm soát phía sau mất tác dụng.
Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, Bộ luật IMDG bản 2024 (bản sửa đổi số 42) bắt buộc áp dụng cho hàng nguy hiểm đóng gói đi đường biển; than củi và pin lithium là hai ví dụ có nguy cơ rất khác nhau. WSC chạy Chương trình An toàn hàng hóa, dùng công cụ số sàng lọc thông tin đặt chỗ. Theo dữ liệu WSC tháng 9 năm 2026, cơ quan chức năng ở bảy nước kiểm tra 93.079 đơn vị vận tải hàng hóa năm 2025, có 9.645 đơn vị khiếm khuyết, tương đương 10,36%. Bảy nước chưa đại diện cho cả thế giới.
Khai đúng chưa đủ: đóng hàng sai kỹ thuật như bao bì không hợp, thiếu chèn lót hay đặt gần nguồn nhiệt vẫn nguy hiểm. Bài chia ba lớp phòng vệ: đúng tại nguồn, chặn container bất thường trước khi xếp tàu, hạn chế hậu quả. Seatrade Maritime ghi nhận tàu Espirito Santos Express bốc cháy và bị bỏ tàu giữa Đại Tây Dương; chưa rõ nguyên nhân.
Mô tả hàng trong booking phải gọi đúng tên, đúng mã.
Tin nhanh: Long Thành 86%, vành đai 3, Carlsberg, đô
Theo Thanh Niên, sân bay Long Thành hoàn thành khoảng 86,03% tổng giá trị sản lượng, nhiều hợp phần trọng yếu sẵn sàng vận hành trong tháng 12, nhưng 4 gói thầu then chốt có nguy cơ vỡ tiến độ. Kế hoạch hàng không đầu năm sau nên giữ phương án qua Tân Sơn Nhất.
Tuổi Trẻ: Hải Phòng tìm nhà đầu tư hoàn thiện đường vành đai 3, hơn 8.100 tỷ đồng, trong khi vành đai 2 được đẩy nhanh; cầu Hải Thành, rộng 36 mét, dự kiến hợp long trong tháng 11. Báo Chính phủ: Carlsberg dự kiến đầu tư khoảng 65 triệu đô vào nhà máy bia Phú Bài ở Huế giai đoạn 2026 đến 2031 và mở rộng logistics ở Đà Nẵng. Dự án mở rộng trước đó, gần 90 triệu đô, đã nâng công suất hằng năm thêm hơn 50%.
Thanh Niên: giá đô trong ngân hàng giảm suốt tuần, về sát 26.000 đồng, và tiếp tục giảm ngày 25 khi yen Nhật bật tăng. Hàng xuất thu đô thì nên tính lại tỷ giá khi chốt giá đơn mới.
Vietnam Logistics Review viết về tác tử AI trong logistics: có thể theo dõi chuyến hàng, phát hiện bất thường, đặt lại chỗ trong ngân sách đã duyệt. Việc ký hay sửa hợp đồng, khai báo pháp lý, xử lý hàng nguy hiểm cần bước phê duyệt rõ ràng; việc giao cho máy là việc lặp lại, có tiêu chí định lượng và hoàn tác được.
Điều cần nhớ
- Luật An toàn thực phẩm sửa đổi vẫn là dự thảo, chưa đổi thủ tục nào; ai nhập thực phẩm, phụ gia thì gom hồ sơ truy xuất từng lô về một chỗ, vì hướng đi là quản lý theo nguy cơ và hậu kiểm có dữ liệu.
- Thủy sản đi Mỹ chưa có thuế hay lệnh cấm mới, nhưng NOAA sẽ kiểm tra có mục tiêu hơn với hàng nhập rủi ro cao, nên tuần này rà hồ sơ truy xuất, mô tả loài và nhãn với nhà nhập khẩu bên Mỹ.
- Hàng có dính tới Biển Đen hay vùng Vịnh: hỏi nhà cung cấp và hãng tàu về cảng xếp, tuyến đi, lịch tàu và phụ phí, rồi đọc điều khoản chậm trễ trong hợp đồng trước khi chốt.
- Bộ luật IMDG bản 2024 bắt buộc áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026; booking hàng có pin lithium hay than củi cần gọi đúng tên, đúng mã UN và nên rà với bộ phận chứng từ, vì mô tả chung chung là rủi ro cho cả lô hàng lẫn con tàu.
- Hàng đi EU và EFTA: dựng một bộ dữ liệu vùng trồng, nguồn gốc và quy trình sản xuất dùng chung cho cả EUDR lẫn yêu cầu xanh của EFTA, thay vì chỉ ngồi chờ ưu đãi thuế.
