Hàng vào Mỹ vẫn ở mức kỷ lục dù cước đã qua đỉnh, còn Los Angeles và Long Beach thiếu công nhân vận hành máy. Cùng ngày, Bộ Công Thương cho biết hiệp định thương mại với Hoa Kỳ đã gần xong nhưng chưa có chữ ký, và dự thảo nghị định xăng dầu để doanh nghiệp tự quyết giá, đổi giá nào cũng phải giải trình.
Hiệp định đối ứng với Hoa Kỳ: 7 phiên, gần xong
Theo Báo Chính phủ, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên của Bộ Công Thương, cho biết từ tháng 4 năm 2025 đến nay hai nước đã qua 7 phiên đàm phán chính thức. Ngoài ra còn nhiều phiên khác ở cấp Bộ trưởng và cấp kỹ thuật, bài không nêu số cụ thể.
Ông Khanh nói hai bên "cơ bản đã hoàn tất gần như các nội dung đàm phán", chỉ còn một số ít vấn đề cần làm rõ về kỹ thuật. Bộ Công Thương kỳ vọng sớm hoàn thiện toàn bộ nội dung để ký kết và đưa hiệp định vào thực hiện trong thời gian sớm nhất. Chưa có ngày cụ thể.
Bài không nói gì về nội dung, mức thuế hay mặt hàng được hưởng. Nếu có ai gửi bảng thuế "theo hiệp định mới", bảng đó không đến từ buổi họp báo này.
Trong lúc chờ, doanh nghiệp làm hàng đi Mỹ có ba việc không phụ thuộc nội dung hiệp định: theo dõi kênh chính thức như Bộ Công Thương hay Báo Chính phủ; rà các hợp đồng đang đàm phán cho năm sau, xem ai chịu phần chênh nếu thuế đổi giữa chừng (điều khoản cụ thể nên hỏi pháp chế hoặc luật sư); và giữ hồ sơ xuất xứ cùng chứng từ nguyên liệu gọn gàng.
Dự thảo xăng dầu: tự quyết giá, đổi giá phải giải trình
Dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu đã được xây dựng khoảng hai năm và lấy ý kiến thành viên Chính phủ 4 lần, nhưng vẫn là dự thảo. Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, doanh nghiệp được quyết định giá bán theo công thức Nhà nước quy định. Mỗi lần đổi giá phải kê khai các yếu tố cấu thành giá và giải trình trên hệ thống dữ liệu về giá của Bộ Công Thương. Theo Thanh Niên và VnExpress, hệ thống này có chức năng cảnh báo khi giá điều chỉnh bất thường.
Đổi giá phải có căn cứ, ví dụ chi phí đầu vào, nguồn hàng hoặc chi phí định mức. Dự thảo không buộc giá bán chạy theo từng lô hàng, vì xăng dầu nằm chung một hệ thống kho.
Dự thảo giảm tầng nấc trung gian trong phân phối từ 3 xuống 2. Theo cơ quan soạn thảo, nếu chuyển đổi ngay thì hơn 10.500 thương nhân phân phối có thể tự quyết giá. Dự thảo cũng bổ sung quy định xử lý hành vi thỏa thuận cạnh tranh không lành mạnh. Thương nhân đầu mối phải có tổng nguồn tối thiểu 300.000 mét khối mỗi năm, lộ trình hai năm từ 2027; hiện hơn một nửa số đầu mối đáp ứng được.
Với đội xe và forwarder, mốc chung là giá điều hành sẽ không còn. Hợp đồng vận tải nội địa nên ghi rõ phụ phí nhiên liệu neo theo giá của ai và điều chỉnh khi nào. Dự thảo chưa có ngày hiệu lực.
Mỹ nhập kỷ lục: Zim, Savannah, Los Angeles, Magellan
Theo VnExpress, nhập khẩu tháng 8 của Mỹ vượt 420 tỷ đô, cao chưa từng có. VnEconomy cho biết tâm lý người tiêu dùng Mỹ bi quan nhưng chi tiêu vẫn cao.
Hãng tàu hưởng lợi trước. Theo FreightWaves, Zim nâng dự báo lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao năm 2026 lên 2,7 đến 3 tỷ đô, từ mức 2 đến 2,4 tỷ đô. Con số 72% trong tít báo là của lợi nhuận hoạt động, dự kiến 1,4 đến 1,7 tỷ đô. JOC nêu hơn một nửa đội tàu Zim chạy tuyến xuyên Thái Bình Dương. Zim lưu ý số này không phải tiền mặt sẵn có, vì chưa tính nợ phải trả và chi đầu tư.
Về cảng, theo gCaptain, Savannah làm hơn 504.000 TEU trong tháng 9, kỷ lục cho một tháng 9, tăng 3,7% so với cùng kỳ. Ở bờ Tây, JOC đưa tin các bến Nam California thiếu công nhân được đào tạo vận hành máy phức tạp, trong khi mùa cao điểm kéo dài sang tháng 10. Bài không nói chậm bao nhiêu, nhưng hàng nằm lâu hơn thì free time (số ngày để container ở cảng miễn phí) bị ăn dần.
Kênh Panama dự kiến khôi phục tối đa 10 lượt Neopanamax mỗi ngày từ ngày 15 tháng 10. Dù vậy, theo Bloomberg, lượng tàu qua eo Magellan tăng hơn 70% trong cả tháng 8 lẫn tháng 9 so với cùng kỳ, chủ yếu do hạn hán hạn chế lượt qua kênh. Lô đi Mỹ tháng 10 nên hỏi forwarder còn mấy ngày free time, đặt xe kéo sớm và báo khách khả năng dỡ hàng chậm.
Có đơn hàng nhưng thiếu tiền để giao
Vietnam Logistics Review gọi đây là lỗ hổng tài trợ thương mại. Theo ADB, lỗ hổng này trên toàn cầu năm 2025 là 2,5 nghìn tỷ đô, khoảng 10% thương mại toàn cầu. Doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu thiệt nhất, với tỷ lệ bị từ chối tài trợ khoảng 41%.
Theo IFC, ở Việt Nam nhà xuất khẩu thường nhận tiền sau 30 đến 60 ngày kể từ khi giao hàng, trong khi tiền nguyên liệu, lương, bảo hiểm và logistics phải chi trước. Dòng tiền hay đứt ở bốn chỗ: trước sản xuất, trước khi chạy hàng, sau giao hàng khi chờ thu tiền, và khi bên mua kéo dài hạn thanh toán. Thiếu vốn có thể buộc doanh nghiệp từ chối đơn gấp, hoặc chọn vận tải chậm hơn dù không phải phương án tốt nhất.
Tám tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ đô; khu vực trong nước chiếm 19,9% xuất khẩu, khu vực có vốn nước ngoài chiếm 80,1%.
Ngân hàng cần dữ liệu để tin giao dịch có thật: booking, thời điểm container vào cảng, số container, chứng từ giao nhận, tình trạng hải quan. Những dữ liệu này nằm ở forwarder và công ty logistics. Bài khuyên tính phương án vốn từ lúc chốt Incoterms, hạn thanh toán và lịch booking, thay vì đợi kẹt mới đi vay.
Hormuz: tuần nhiều vụ tấn công nhất từ đầu chiến sự
Theo Reuters, từ ngày 28 tháng 9 đến ngày 5 tháng 10 có ít nhất 12 vụ tấn công nhắm vào tàu chở dầu, LNG và LPG quanh eo Hormuz, theo ba nguồn an ninh hàng hải. Đây là tuần nhiều vụ nhất kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu ngày 28 tháng 2. IMO ghi nhận 9 sự cố trong cùng tuần.
Rủi ro có giá. Theo Seatrade Maritime, một siêu tàu dầu VLCC của DHT Holdings được thuê 1,2 triệu đô một ngày để nhận hàng ở vịnh Oman, và nhiều hợp đồng đã vượt 1 triệu đô một ngày. Theo gCaptain, Trafigura mua 7 tàu dầu từ SFL, và SFL ghi nhận lãi sổ sách 175 triệu đô.
Về khí, Bloomberg thấy ít nhất 12 tàu LNG chạy rỗng của QatarEnergy chờ gần Qatar, chở được khoảng 1,1 triệu tấn, nhưng không có gì bảo đảm tàu sẽ qua eo. Tháng 9 là tháng có nhiều LNG qua Hormuz nhất từ đầu chiến sự, vẫn thấp hơn tháng 2 khoảng 75%. VnExpress đưa tin kho dầu dự trữ thế giới xuống thấp kỷ lục.
Với doanh nghiệp Việt, phụ phí nhiên liệu trên cước biển khó giảm khi eo biển còn căng. Hợp đồng vận tải dài hạn cần cơ chế điều chỉnh nhiên liệu rõ ràng. Hàng đi qua vùng này thì hỏi forwarder về phụ phí rủi ro và lịch tàu trước khi chốt giá với khách. Đừng lập kế hoạch chi phí quý cuối năm với giả định nhiên liệu sẽ rẻ đi.
Quốc lộ 14D cấm xe tải lớn từ ngày 10 tháng 10
Theo Thanh Niên, từ ngày 10 tháng 10 xe tải từ 4 trục trở lên bị cấm lưu thông trên quốc lộ 14D để thi công cải tạo, nâng cấp. Doanh nghiệp chở hàng từ Lào qua cửa khẩu quốc tế Nam Giang lo hoạt động đình trệ. Bản tóm tắt không nêu thời hạn cấm hay tuyến thay thế, nên ai có hàng đi tuyến này cần hỏi trực tiếp nhà xe và cơ quan quản lý đường bộ địa phương.
Theo Báo Chính phủ, giai đoạn 2021 đến 2025 thương mại Việt Nam - Lào tăng bình quân hơn 20% mỗi năm; năm 2025 đạt 2,9 tỷ đô, chín tháng đầu năm nay hơn 1,6 tỷ đô. Việt Nam bán sang Lào xăng dầu, sắt thép, máy móc; Lào bán quặng, than đá, cao su, gỗ, ngô và điện. Hàng rời nặng như quặng, than, gỗ là nhóm chịu tác động trước.
Việc đi vòng qua cửa khẩu khác, như Lao Bảo hay Bờ Y, chỉ là suy luận của bản tin, không phải thông tin từ nguồn. Đi vòng thêm quãng đường, thêm ngày, thêm dầu, và hồ sơ, đại lý hải quan, bãi chờ đều phải sắp xếp lại. Ai có hợp đồng giao hàng theo lịch cố định nên báo khách sớm.
Tuyến Âu: cảng Đức hết đình công, Rhine cạn, Bắc Cực
Theo The Loadstar, công nhân cảng thuộc công đoàn Verdi đồng ý với điều khoản hợp đồng mới, ngăn các cuộc đình công ở Hamburg, Bremen, Bremerhaven, Emden, Brake và Wilhelmshaven "trong thời điểm này". Người lao động giành mức tăng 3,4%, và phía chủ cảng còn phải phê duyệt kết quả. Sau nhiều tuần gián đoạn, bãi và lịch tàu cần thời gian mới về lại nhịp.
Chặng cuối vẫn chậm: mực nước sông Rhine thấp làm chậm hàng đi sà lan. Hàng giao tới kho khách dọc sông nên báo trước thêm ngày dự phòng và hỏi forwarder về xe tải hoặc tàu hỏa thay thế.
JOC cho biết Đức chặn Cosco mua công ty Zippel vì lo ngại an ninh. Theo VnEconomy, Pháp và Đức kêu gọi một công cụ mới của Liên minh châu Âu để ứng phó với Trung Quốc; đây mới là đề xuất của hai nước. Bản tin nhận định, không phải nội dung đề xuất, rằng câu hỏi về xuất xứ có thể được hỏi kỹ hơn, nên hàng đi châu Âu cần hồ sơ xuất xứ và nguồn nguyên liệu rõ ràng.
Theo gCaptain, tuyến container Bắc Cực của Sea Legend hoàn tất mùa đầu tiên với 8 chuyến, cả mùa chở hơn 14.000 TEU, hành trình khoảng 18 đến 20 ngày, chừng một nửa thời gian qua Suez. Tuyến chỉ chạy theo mùa, khoảng tháng 7 đến tháng 10, và xuất phát từ cảng Trung Quốc nên chưa phải chuyện của hàng Việt.
Tin nhanh: bão Isaias, FDI, Long Thành, FMC phạt Cosco
Bão Isaias. Theo FreightWaves, bão đang mạnh lên ở vùng Vịnh nước Mỹ, dự báo có thể lên cấp 3 trước khi đổ bộ chiều thứ Sáu giờ Mỹ. Cảng Mobile và New Orleans có thể chậm tàu. Hàng về vùng này nên hỏi forwarder lịch tàu và lịch xe.
FDI. Theo Tuổi Trẻ, vốn FDI đăng ký sau 9 tháng cao nhất kể từ năm 2009, chủ yếu từ Thành phố Hồ Chí Minh, Thái Nguyên và Nghệ An.
Long Thành. Theo thông báo của Văn phòng Chính phủ, giai đoạn 1 sân bay phải hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2026. Chưa có ngày khai thác hàng hóa cụ thể.
FMC và Cosco. Theo The Loadstar, Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ đe dọa phạt Cosco 16,7 triệu đô vì chậm nộp một khoản phạt trước đó. Ai có tranh chấp phí lưu container nên giữ đủ chứng từ.
Điều cần nhớ
- Hàng vào Mỹ vẫn ở mức kỷ lục, Los Angeles và Long Beach đang thiếu công nhân vận hành máy. Lô đi Mỹ tháng 10 thì hỏi forwarder còn mấy ngày free time, đặt xe kéo sớm và báo khách khả năng dỡ hàng chậm.
- Dự thảo nghị định xăng dầu để mỗi doanh nghiệp tự quyết giá. Hợp đồng vận tải nội địa nên ghi rõ phụ phí nhiên liệu neo theo giá của ai và điều chỉnh khi nào.
- Với mỗi đơn hàng lớn, lập lịch dòng tiền ngay lúc chốt Incoterms, hạn thanh toán và lịch booking, để không bị kẹt tiền cước hay tiền nguyên liệu giữa chừng.
- Từ thứ Bảy, ngày 10 tháng 10, xe từ 4 trục trở lên không được đi quốc lộ 14D. Ai có hàng Lào qua Nam Giang thì chốt với nhà xe phương án đi vòng và báo khách trước.
- Hiệp định thương mại với Hoa Kỳ đã gần xong nhưng chưa ký và chưa công bố nội dung. Theo dõi kênh chính thức, và đừng báo giá theo bảng thuế truyền tay.
