Trong 24 giờ, hai tàu container của cùng một hãng feeder trúng tên lửa ở eo Hormuz; GFS Pride cháy rồi chìm, cả 21 thuyền viên được sơ tán. Cảng Khor Fakkan, cửa ngõ ngoài eo, đã có dấu hiệu quá tải đúng lúc tuyến Gemini sắp chạy lại. Trong nước, Bộ Công Thương giữ thuế chống bán phá giá sợi polyester thêm 5 năm, còn một nhóm tống tiền mạng đã nêu tên 38 công ty hàng hải, trong đó có cảng Nam Đình Vũ ở Hải Phòng, với hạn chót 19/10.
Hormuz: tàu feeder chìm, Khor Fakkan quá tải
GFS Pride, tàu container cờ Singapore sức chở 2.824 TEU, bị tên lửa đánh trúng ngày 13/10 và chìm; Singapore xác nhận hôm sau. Tàu thứ hai cùng hãng, GFS Giselle (4.350 TEU), hỏng thân vỏ nhưng tự chạy tới chỗ neo an toàn; 22 thuyền viên đều an toàn. Chưa có kết luận độc lập về bên bắn. Theo gCaptain, Hải quân Vệ binh Cách mạng Iran nói một tàu container chở hơn 2.500 container trúng thủy lôi, tuyên bố này không kèm bằng chứng.
Feeder là tàu gom hàng chạy chặng ngắn từ cảng trung chuyển vào các cảng nhỏ quanh Vịnh, nên feeder đứt thì hàng nằm lại ở cảng trung chuyển. Theo Alphaliner dẫn trên The Loadstar, X-Press Feeders và DP World buộc phải thu hẹp, còn GFS rút ngắn khoảng cách. Seatrade Maritime ghi riêng tháng này UKMTO đã phát 24 cảnh báo.
Với hàng Việt đi Trung Đông, tác động nằm ở khâu chuyển tải. Khor Fakkan đã có dấu hiệu oằn mình vì quá tải, và tuyến Gemini (Hapag-Lloyd bán dưới tên AGX, Maersk gọi là FM1) dự kiến chạy lại ngay cuối tuần này, dỡ hàng ở đó thay vì Jebel Ali. Hàng muốn vào sâu trong Vịnh vẫn cần feeder hoặc xe, trong khi đường nhánh đang hẹp lại.
Việc cần làm tuần này: hỏi forwarder hàng xuống cảng nào, vào tới kho người nhận bằng gì và mất thêm bao lâu, phụ phí rủi ro chiến tranh đang tính ra sao, rồi báo trước cho khách.
Sợi polyester giữ thuế 5 năm; gỗ nguyên liệu kẹt thuế
Ngày 13/10, Bộ trưởng Bộ Công Thương ký Quyết định 2652 về kết quả rà soát cuối kỳ biện pháp chống bán phá giá với sợi dài polyester xuất xứ Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Trung Quốc: gia hạn thêm 5 năm. Thuế được áp từ Quyết định 2302 ngày 13/10/2021, đúng năm năm trước. Theo Báo Chính phủ, cơ quan điều tra cho rằng biện pháp đã có tác dụng, nhưng ngành trong nước vẫn yếu ở nhiều chỉ số, và hàng từ bốn nước vẫn bán phá giá vào Việt Nam. Doanh nghiệp nhập sợi nên đối chiếu Quyết định 2302 và quyết định mới để biết mức thuế, mã HS áp cho đúng mặt hàng của mình.
Nhà sản xuất sợi giữ được lá chắn; nhà dệt, nhà nhuộm mua sợi từ bốn nước kia tiếp tục gánh thuế trong giá vốn. Khoản thuế này nên nằm nguyên trong bảng giá năm sau, và đáng ngồi so lại giá sợi trong nước với giá sợi nhập cộng thuế.
Ở đầu vào của ngành gỗ, ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Lâm Việt, nói với Tuổi Trẻ rằng nộp thuế thì bị chôn vốn, không nộp thì hàng kẹt ở cảng, xin hoàn thì bị từ chối vì hàng không thuộc danh mục chịu thuế. Thanh Niên cùng ngày đưa tin doanh nghiệp vướng ở khâu xác định nguồn gốc và thiếu nguyên liệu. Nên giữ đủ chứng từ từng lô đã nộp thuế để có hồ sơ khi có hướng dẫn mới.
Kiểm soát xuất khẩu: giấy phép quyết định hàng có đi
Theo Vietnam Logistics Review, một lô hàng hợp lệ về thương mại vẫn có thể không rời được cảng vì phân loại sai, người sử dụng cuối bị hạn chế hoặc thiếu giấy phép. Với bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và hàng lưỡng dụng, kiểm soát xuất khẩu đã đi thẳng vào khâu booking, khai báo, chọn tuyến và giải phóng hàng.
Lỗi phổ biến nhất là coi mã HS như mã kiểm soát xuất khẩu. Quy định Quản lý Xuất khẩu của Mỹ (EAR) dùng mã ECCN theo đặc tính kỹ thuật; hai sản phẩm cùng mã HS có thể chịu nghĩa vụ khác nhau. Nhóm EAR99 cũng không có nghĩa là không bị hạn chế, vì giao dịch vẫn có thể bị cấm hoặc cần giấy phép nếu dính bên bị hạn chế, mục đích quân sự hoặc nơi đến bị kiểm soát. Hướng dẫn của BIS khuyến khích forwarder sàng lọc các bên với Danh sách sàng lọc hợp nhất của Mỹ cho mọi lô hàng. Đổi người nhận hay đổi tuyến phút chót cần coi là một sự kiện tuân thủ.
Hàng chuyển tải qua nước thứ ba vẫn có thể bị kiểm soát tái xuất, và giấy chứng nhận xuất xứ không thay được phân loại. Ở Việt Nam, Thông tư 30/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ có hiệu lực từ 6/6, Thông tư 42/2026 của Bộ Công Thương có hiệu lực từ 12/9. Nguyên tắc gọn nhất: với hàng nhạy cảm, chưa phân loại thì chưa booking.
Suez: ONE, HMM sắp về, Bắc Âu lo tàu dồn bến
Theo Seatrade Maritime, các hãng container quay lại Suez dự kiến về hẳn vào quý 1 năm 2027; ONE và HMM được cho là hai hãng tiếp theo. JOC cho biết các cảng hub Bắc Âu thấp thỏm vì tàu đi đường Suez ngắn sẽ chồng lên lịch tàu còn đi vòng nam châu Phi, khiến tàu dồn cục ở bến. Hàng đi Suez có thể tới sớm hơn, nhưng chưa chắc được làm hàng sớm.
Về giá, FreightWaves cho biết giá giao ngay châu Á đi châu Âu giảm đều từ tháng 7, nhưng tuần trước hai tuyến chính vẫn trên 3.000 đô một container bốn mươi feet, cao hơn khoảng 70% so với tháng 10/2025. Châu Á đi Địa Trung Hải tăng 7%, lên 3.800 đô. Xuyên Thái Bình Dương, Viễn Đông đi bờ Tây Mỹ giảm 2%, còn 8.150 đô. Houthi vẫn bắn tên lửa và drone vào Ả Rập Xê Út, nhưng chưa có xác nhận Biển Đỏ bị đóng trên diện rộng.
Một số chủ hàng kỳ vọng giá 2027 dịu đi vì tàu đóng mới giao thêm và hải trình ngắn lại. Rủi ro đẩy giá lên chủ yếu là địa chính trị. Khi được mời chốt giá năm tuyến châu Âu, nên hỏi giá có kèm điều khoản điều chỉnh nếu Biển Đỏ đóng lại hay thị trường giảm sâu không, và thời gian giao hàng đã tính chờ bến ở Bắc Âu chưa.
Tống tiền mạng: 38 hãng tàu, cảng bị nêu tên
Theo SOCRadar dẫn trên Splash247, ngày 12/10 một nhóm tống tiền đã đưa 38 tổ chức ngành hàng hải lên trang rò rỉ dữ liệu trên dark web, dọa tung dữ liệu nếu không trả tiền chuộc trước ngày 19/10. Danh sách gồm 12 nhà khai thác cảng và bến container, 10 hãng tàu, cùng nhà cung cấp công nghệ và công ty logistics ở 18 quốc gia, trong đó có ONE và cảng Nam Đình Vũ ở Hải Phòng.
Cần nói rõ: chưa công ty nào công khai xác nhận bị xâm nhập, và chưa có gì chứng minh nhóm này giữ dữ liệu như đã nhận. Dữ liệu được nhận là có thể gồm EDI, manifest container, lịch tàu, chứng từ thương mại và tài khoản nhân viên. Mức tiền đòi từ 2,4 triệu tới 14 triệu đô, trả bằng Bitcoin; hạn tung dữ liệu khoảng tám rưỡi tối thứ Hai theo giờ Việt Nam. Cydome nêu khả năng liên quan tới một môi trường gắn với CyberLogitec nhưng chưa xác định được nguồn gốc hay phạm vi, nên đây mới là giả thuyết.
Dữ liệu của chủ hàng không chỉ nằm trong máy của mình mà còn ở forwarder, hãng tàu và cảng. Từ giờ tới 19/10, email nhắc booking hay đòi đổi tài khoản nhận tiền cần được gọi điện xác minh bằng số quen, không bấm đường dẫn. Nên chuẩn bị sẵn phương án nếu hệ thống một cảng hay hãng tàu ngừng vài ngày.
Thượng đỉnh kinh doanh Việt - Mỹ
Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ 2026 diễn ra ở Hà Nội, do VCCI, AmCham Việt Nam và Phòng Thương mại Hoa Kỳ tổ chức, có hơn 250 đại biểu. Theo Báo Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu chín tháng năm 2026 GDP tăng 9,01%, vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ đô (tăng 76,4%), giải ngân 21,07 tỷ đô, và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa khoảng 888 tỷ đô, tăng 30,4%. Kim ngạch là giá trị, chưa chắc sản lượng tăng chừng đó.
Hai bên đang thúc đẩy đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng. Năm lĩnh vực ưu tiên gồm công nghệ cao, năng lượng sạch, chuỗi cung ứng bền vững (có nâng cao năng lực logistics), tài chính và đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo nhân lực. Mục tiêu là tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 đến 2031.
Theo Tuổi Trẻ, Apple, Intel và Meta muốn mở rộng sản xuất công nghệ cao và phát triển công nghiệp bán dẫn. Đơn hàng bán dẫn và điện tử càng nhiều thì hồ sơ phân loại và sàng lọc người dùng cuối càng thành việc hằng ngày của nhà cung ứng phụ trợ và forwarder. Ai muốn vào chuỗi này nên chuẩn bị bộ hồ sơ tuân thủ từ bây giờ.
Hàng không: chủ hàng AI giành chỗ cao điểm
Theo JOC, các hãng khai thác máy bay chở hàng đang điều chỉnh bố trí máy bay, lịch bay và phân bổ chỗ vì booking tăng vọt ở các thị trường xuất đi từ Trung Quốc và Hồng Kông, trên các tuyến xuyên Thái Bình Dương, nội Á và châu Phi.
The Loadstar cho biết chủ hàng hạ tầng AI, tức máy chủ, chip và thiết bị trung tâm dữ liệu, vẫn đang tìm chỗ cho mùa cao điểm và có thể đẩy cước hàng không lên mạnh trên một thị trường vốn đã căng. Nguồn tin của TAC Index nói khách thương mại điện tử và các chủ hàng lớn có sản phẩm ra mắt đã chốt chỗ, còn một số ông lớn hạ tầng điện toán đám mây thì chưa đặt. Cảnh báo này đến khi chỉ số Baltic toàn cầu của TAC vừa giảm nhẹ dịp Tuần lễ vàng của Trung Quốc.
Cước biển đi Mỹ bắt đầu hạ nhưng không nên dùng nó để đoán cước air, vì hai thị trường chở hai loại hàng khác nhau. Hàng điện tử, linh kiện, hàng mẫu đi Mỹ, đi Âu cuối năm sẽ cạnh tranh chỗ trên cùng thị trường với chủ hàng AI. Nên đặt chỗ và chốt giá với forwarder từ bây giờ, kèm phương án bay nối qua điểm trung chuyển khác.
Tin nhanh: CBP, Trung Quốc, UOB, đường thủy, B30
- Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) tính đặt hạn nộp hồ sơ sớm hơn cho hàng nhập giá trị thấp, kèm thay đổi với hàng bưu chính, theo Supply Chain Dive. CBP thừa nhận chi phí vận chuyển có thể tăng.
- Theo VnExpress, thặng dư thương mại chín tháng của Trung Quốc gần 940 tỷ đô, trên đà vượt kỷ lục năm ngoái. VnEconomy cho rằng căng thẳng thương mại với các đối tác lớn có thể tăng.
- Theo VnExpress International, UOB nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm nay lên 9,2%, với công nghiệp và xây dựng là động lực chính.
- Báo Chính phủ đưa tin hai dự án phía Nam khởi công cuối năm: hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam, vốn 3.900 tỷ đồng vay Ngân hàng Thế giới, dự kiến khởi công tháng 12 và xong tháng 9/2030; ba tuyến quốc lộ 53, 62 và Nam Sông Hậu, gần 9.300 tỷ đồng, xong năm 2031. Trong 30 dự án Bộ Xây dựng dự kiến hoàn thành năm nay, 13 đã xong, 17 đang thi công, trong đó 9 có nguy cơ trễ.
- Theo Splash247 dẫn General Index và Tập đoàn Sở giao dịch Chứng khoán London, hồi tháng 4 nhiên liệu tàu B30 rẻ hơn dầu thông thường khoảng 74,6 đô một tấn khi tính cả chi phí carbon, khi Hormuz đẩy giá dầu lên; các tác giả dặn đây chưa phải thay đổi lâu dài.
Điều cần nhớ
- Hàng đi Trung Đông qua feeder: tuần này hỏi forwarder cảng chuyển tải, thời gian vào tới kho người nhận và phụ phí rủi ro chiến tranh, rồi báo trước cho khách.
- Từ giờ tới ngày 19/10, email nào nhắc tới booking hay đòi đổi tài khoản thanh toán thì gọi điện xác minh bằng số quen trước khi làm theo, nhất là khi đối tác có tên trong danh sách bị tống tiền.
- Hàng điện tử, linh kiện, hóa chất: chưa rõ phân loại kiểm soát xuất khẩu và người dùng cuối thì chưa đặt chỗ.
- Hợp đồng cước năm 2027 tuyến châu Âu: đọc kỹ điều khoản điều chỉnh giá, và cộng thêm thời gian chờ bến ở Bắc Âu khi tàu quay lại Suez.
- Hàng air cuối năm đi Mỹ, đi Âu: đặt chỗ từ bây giờ, vì các chủ hàng hạ tầng AI đang đi tìm chỗ cùng lúc với mình.
