Quân đội Mỹ tuyên bố họ cùng các đối tác đang kiểm soát eo Hormuz, nhưng bảng đếm tàu của giới an ninh hàng hải cho thấy mỗi ngày chỉ khoảng 30 chiếc đi qua, bằng chừng 22% mức trước chiến tranh. Trong nước, giá xăng quay đầu giảm sau sáu kỳ tăng liền, còn dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng một ký. Thông tư 127 về khai báo phương tiện qua cửa khẩu có hiệu lực từ 15/10.
Hormuz: Mỹ nói kiểm soát, số liệu nói 22%
Theo gCaptain, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) nói hơn 40 tàu thương mại đi qua eo biển trong 24 giờ và đó là bằng chứng Mỹ kiểm soát. Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung (JMIC) đếm khác: từ 11 đến 14/10 có 121 lượt tàu đi qua với sự hỗ trợ của Mỹ, khoảng 30 chiếc một ngày, so với khoảng 138 lượt mỗi ngày năm ngoái, tức chừng 22%. Con số hơn 40 tàu đo trong một khung 24 giờ khác, nên lưu lượng có thể đang nhích lên; dữ liệu theo dõi riêng của JMIC thì có ngày dưới mười chiếc. Hướng vẫn giống nhau: tàu vẫn qua, chỉ bằng một phần nhỏ của bình thường. JMIC giữ mức đe dọa nghiêm trọng.
Tàu feeder tiếp tục trúng đòn. Theo Splash247, GFS Giselle, tàu container khoảng 4.400 TEU, hỏng thân vỏ nhưng tự chạy tới chỗ neo an toàn, cả 22 thuyền viên không ai bị thương. Al Saadiyat (1.730 TEU) của Safeen Feeders cũng trúng đòn khi ra khỏi eo. Tàu hàng rời Cape Dao đã chìm, gần ba tuần sau vụ bị bắn ngày 23/9. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đếm 113 vụ đã xác nhận và 24 thuyền viên thiệt mạng. JMIC đếm 149 vụ từ 1/3; hai bộ dữ liệu khác nhau, không cộng với nhau.
Tới ngày 15/10, khoảng 180 tàu neo quanh Fujairah, 178 tàu từ Dubai tới Ras Al Khaimah và 74 tàu quanh Musandam và Sohar đang chờ. Theo Seatrade Maritime, ba hãng feeder lớn nhất thế giới đều đã điều chỉnh dịch vụ: GFS mở rộng, X-Press và DP World thu hẹp.
Với hàng Việt đi Dammam hay Kuwait, chặng feeder là chặng dễ đứt nhất. Việc cần làm: hỏi forwarder cảng chuyển tải và hãng feeder, hỏi phụ phí rủi ro chiến tranh đang tính bao nhiêu và áp tới ngày nào, rồi báo trước cho khách rằng ngày giao có thể trượt vì đường biển.
Nhiên liệu: cước tàu dầu, bunker phân mảnh, mazut tăng
Theo gCaptain dẫn Reuters, siêu tàu dầu Esteem Explorer chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô từ Mỹ sang Nhật cuối tháng 11 với cước 81 triệu đô; năm ngoái chặng này trung bình 9,1 triệu đô. Theo LSEG, cước giờ chiếm hơn 40% giá dầu Mỹ, năm 2025 chỉ 7%. Cước chở dầu từ Trung Đông về châu Á tuần này đạt kỷ lục, khoảng 34 đô một thùng.
Nhiên liệu cho chính con tàu (bunker) cũng đổi nơi bán. Theo Bloomberg, tàu có xu hướng tránh Fujairah, còn Singapore tiếp tục tăng; nhu cầu tăng ở Port Louis, Nam Phi, Tây Phi, Brazil, Sri Lanka và Pakistan. Các hãng phải giữ nhiên liệu sớm hơn, tiếp thường xuyên hơn với mỗi lần ít hơn. Mỹ cân nhắc nới trừng phạt đội tàu bóng tối để kéo cước xuống, nhưng giới phân tích nghi ngờ vì phần lớn tàu bị trừng phạt vốn đã chạy; Anh thì siết thêm với 12 tàu dầu. Energy Aspects nhận định việc nới khó làm cước giảm nhiều.
Trong nước, từ 15 giờ ngày 15/10 xăng E10 RON95 giảm 1.225 đồng, còn không quá 27.029 đồng một lít; xăng E5 RON92 giảm 732 đồng, còn 26.971 đồng. Diesel chỉ giảm 22 đồng, còn 29.106 đồng. Mazut tăng 1.043 đồng một ký, lên 22.135 đồng, dù Quỹ bình ổn giá đã chi 500 đồng mỗi ký.
Ví dụ giả định: nhà máy bao bì có lò hơi đốt mazut, dùng 50 tấn mỗi tháng, chịu thêm hơn 52 triệu đồng mỗi tháng. Xăng giảm không có nghĩa tiền nhiên liệu của hàng hóa giảm; kỳ báo giá tới, hỏi hãng tàu phụ phí nhiên liệu (BAF) tháng sau tính thế nào.
Thông tư 127, hàng in chữ R tròn, gỡ hoãn xuất cảnh
Thông tư 127 năm 2026 của Bộ Tài chính, ký 27/8, có hiệu lực từ 15/10, thay Thông tư 50 năm 2018. Văn bản quy định chỉ tiêu thông tin và mẫu chứng từ khi phương tiện vận tải (tàu, máy bay, tàu hỏa, xe tải) xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh qua cửa khẩu. Theo Báo Chính phủ, Cục Hải quan đã có văn bản hỏa tốc: tàu bay và tàu biển làm thủ tục trên Cổng thông tin một cửa quốc gia; xe đường bộ, tàu hỏa và phương tiện thủy nội địa chưa lên cổng nên tiếp tục làm theo cách hiện hành. Hệ thống chưa kịp cập nhật thì hải quan giải quyết theo hồ sơ, chứng từ thực tế. Chủ hàng nên hỏi nhà xe đã cập nhật mẫu khai báo mới chưa.
Công văn 23008 ngày 15/10 của Cục Hải quan gửi Bộ Khoa học và Công nghệ nêu vướng mắc với hàng nhập in ký hiệu R trong vòng tròn (nhãn hiệu đã đăng ký) mà không ghi tình trạng bảo hộ tại Việt Nam. Theo Điều 7 Thông tư 11 năm 2015 (sửa bằng Thông tư 06 năm 2024), ký hiệu này trên nhãn hiệu chưa đăng ký ở Việt Nam có thể bị coi là chỉ dẫn gây hiểu sai, trừ khi kèm thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ ở Việt Nam. Hải quan đề xuất người khai bổ sung nhãn phụ; đây mới là đề xuất, chưa phải quy định chốt.
Tuổi Trẻ cho biết người nộp thuế có thể được gỡ tạm hoãn xuất cảnh trong 3 đến 5 phút sau khi hệ thống ghi nhận tiền nộp và nợ thuế xuống dưới ngưỡng 50 triệu đồng với cá nhân kinh doanh và 500 triệu đồng với doanh nghiệp. Kiểm tra nghĩa vụ thuế trước chuyến công tác, đừng đợi tới quầy xuất cảnh.
Đường vào châu Âu: Suez soi tàu già, Rhine cạn, ETS
Theo Splash247, Cơ quan Kênh đào Suez bắt buộc kiểm tra toàn diện và chạy thử với tàu từ 25 tuổi trở lên, có hiệu lực ngay, phí trả trước. Mức phí và thời gian kiểm tra chưa công bố; tàu quay lại trong sáu tháng mà không có khiếm khuyết thì được miễn. Theo Clarksons Research, hơn 150 triệu tấn dung tích đội tàu thế giới đã từ 25 tuổi trở lên, tăng 75% trong năm năm. Khi hỏi lịch tàu qua Suez, có thể hỏi thêm tàu bao nhiêu tuổi.
Theo The Loadstar, sà lan quanh Duisburg chỉ chạy được khoảng hai phần ba công suất vì sông Rhine cạn; một số dịch vụ ở Kaub đã ngừng. Hàng dồn sang đường sắt và đường bộ vốn đã chật: tìm xe tải thay thế có thể mất tới hai tuần, giữ chỗ tàu hỏa có khi phải báo trước sáu tuần. Ở vùng nội địa Hà Lan, khoảng 35% lượt container đi bằng đường thủy nội địa. Sau khi nước lên, lịch sà lan cần tới 10 ngày mới bình thường.
Về ETS (hệ thống mua bán phát thải của châu Âu), Hiệp hội Cảng Anh phản bác báo cáo cho rằng hàng chạy sang cảng Anh để né phí: cả nước Anh tăng khoảng 600.000 container, riêng London khoảng 500.000 nhờ London Gateway có thêm năng lực và các liên minh hãng tàu tổ chức lại. Họ nhắc khoảng chênh phí sẽ không kéo dài vì Anh đề xuất từ năm 2028 tính phí carbon trên 50% phát thải của các chuyến quốc tế.
Khách ở sâu trong nội địa Đức, Thụy Sĩ: báo trước chặng cuối chậm và đắt hơn, xem lại ai chịu chi phí chặng nội địa, đặt xe tải hoặc tàu hỏa từ bây giờ.
Cửa ngõ Mỹ chưa hạ nhiệt: xe kéo, vỏ rỗng, ONE
Theo The Loadstar, các cửa ngõ container của Mỹ chưa hạ nhiệt sau cao điểm. Descartes ghi nhập khẩu container Mỹ tháng 9 tăng 10,3% so với cùng kỳ. Nút thắt là xe kéo container từ cảng (drayage): chỉ số giá giao ngay toàn quốc đầu tháng 10 tăng 9,8% so với cùng kỳ. Theo Drayrates, giá xe kéo ở Houston tăng 34% so với năm trước, trong khi bình quân cả nước tăng 18%. Ông Paul Brashier của ITS Logistics nói giá Houston tăng 40% trong bốn tháng, và chưa thấy hàng nằm cảng lâu đáng kể: vấn đề là giá và việc giành xe, chưa phải ách tắc.
Houston tăng nhờ hàng từ châu Á tăng gần 12% tính tới hết tháng 8, Texas mở rộng sản xuất và làn sóng thiết bị cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ dự báo cả năm nhập khẩu container ở các cảng lớn khoảng 25,8 triệu TEU, tăng 1,4% so với 2025.
Theo JOC, Hiệp hội Xe tải Cảng nói vỏ container rỗng không được chở về châu Á đang gây tắc ở Los Angeles và Long Beach, trong khi các bến nói họ kiểm soát tốt. Hãng ONE thêm một chuyến tăng cường cho tuyến Ấn Độ đi bờ Đông Mỹ, dành khoảng 1.000 TEU, sau khi dừng vòng dịch vụ WIN.
Ví dụ giả định: nhà máy nội thất bán giao tận kho khách ở Texas nên xin đại lý bên Mỹ giá xe kéo từ Houston, cộng vài ngày dự phòng, và đặt chỗ đi bờ Đông sớm hơn thường lệ.
Thương mại: Hàn Quốc, hoa cúc, EuroCham, Mỹ, EU
Theo Tuổi Trẻ, kim ngạch thương mại Việt Nam Hàn Quốc tám tháng đầu năm 2026 đạt 82 tỷ đô, cao nhất so với cùng kỳ, tạo đà lần đầu vượt 100 tỷ đô trong năm nay. VnExpress cho biết hoa cúc Việt Nam thu hơn 30 triệu đô từ Nhật trong tám tháng, gần 800 tỷ đồng, đứng đầu kim ngạch trong nhóm 20 sản phẩm bán sang thị trường này. Hoa tươi chậm ngày nào là mất giá ngày đó, nên ai làm hàng lạnh sang Nhật nên đọc bài gốc.
Khảo sát EuroCham do Tuổi Trẻ dẫn cho thấy 63% doanh nghiệp châu Âu dự kiến ở lại Việt Nam trên năm năm, khoảng chín trên mười sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư. Thanh Niên viết với tốc độ tăng hơn 29%, kim ngạch thương mại năm 2026 có thể đạt trên 1.200 tỷ đô; đó là dự báo của tờ báo. VnEconomy ghi nhận Việt Nam sẵn sàng cùng Hoa Kỳ thúc đẩy quan hệ kinh tế thực chất hơn, và ngày 14/10 Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm việc với Đại sứ Liên minh châu Âu về nông nghiệp, môi trường, thương mại và phát triển bền vững.
Hàn Quốc, Nhật và châu Âu là những tuyến hàng đi đều. Ví dụ giả định: một forwarder nhỏ ở Hải Phòng đi đều vài chục container mỗi tháng sang Hàn Quốc nên ngồi lại với hãng tàu để giữ chỗ và giá cho cả quý, thay vì xin từng tuần.
BESS: pin lưu trữ đi đường nào
Theo Vietnam Logistics Review, BESS là hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin, trông như container nhưng bên trong là pin lithi. Pin lắp trong đơn vị vận tải hàng hóa, chỉ dùng để cấp điện ra ngoài, có thể thuộc mã UN 3536, hàng nguy hiểm nhóm 9. Người gửi hàng chịu trách nhiệm phân loại. Đường biển là chính, theo Bộ luật IMDG bản sửa đổi số 42 bắt buộc từ 1/1/2026; đường hàng không theo quy định riêng của IATA. Cần phân loại theo thiết kế, thành phần pin và phương thức vận tải thật, không dựa vào nhãn tiếp thị.
Chặng cuối quyết định: kiểm tra rơ moóc, tải trọng trục, giới hạn cầu, bán kính quay đầu và khả năng cẩu hạ ở công trường, khảo sát tuyến xong trước khi hàng rời nhà máy. Khối pin có dấu hiệu va chạm không nên đưa thẳng vào chạy thử, dù niêm phong còn nguyên.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, năm 2025 thế giới thêm 108 gigawatt lưu trữ bằng pin, tăng 40%. Quy hoạch điện 8 điều chỉnh đặt mục tiêu từ 10.000 đến 16.300 megawatt vào năm 2030. Ngày 21/8, hệ thống 5 megawatt ở trạm Phúc Sơn, Ninh Bình đi vào vận hành.
Forwarder có thể ghép người làm hàng nguy hiểm với đội hàng dự án. Chủ đầu tư nên đưa logistics vào từ khâu thiết kế kỹ thuật và đấu thầu EPC, vì tiết kiệm cước biển mà bỏ qua đường vào và bãi tập kết thì tiền chậm tiến độ có thể lớn hơn nhiều.
Tin nhanh: Tân Cảng, Portek, Vành đai 4, Đồng Đăng
Theo Vietnam Logistics Review, Tân Cảng Sài Gòn dự hội chợ VIDEX Campuchia ở Phnom Penh từ 14 đến 17/10. Thương mại Việt Nam Campuchia tám tháng đầu năm đạt 8,67 tỷ đô, tăng 8,3%; hai nước hướng tới 20 tỷ đô. Cảng cạn Tân Cảng Mộc Bài hoạt động từ tháng 12 năm 2025.
Theo Splash247, AP Moller Capital đồng ý mua 100% Portek International của Singapore từ tập đoàn Mitsui; Portek có cổ phần ở bảy bến cảng, trong đó có Việt Nam. Giá chưa công bố, thương vụ còn chờ phê duyệt.
Theo Báo Chính phủ, sáng 15/10 Tây Ninh khởi động hai dự án thành phần đường Vành đai 4 TP.HCM, đoạn từ kênh Thầy Cai tới cảng Hiệp Phước, dài khoảng 78 cây số, vốn khoảng 43.300 tỷ đồng, 4 làn xe, hình thức BOT, mục tiêu khai thác năm 2029. VnEconomy cho biết Lạng Sơn quy hoạch khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng tới năm 2045, quy mô 39.400 héc ta.
The Loadstar phỏng vấn ông Gal Dayan, giám đốc vận hành Ascent Global Logistics từ 1/10, người nói dịch vụ của các forwarder đa quốc gia không như lời quảng cáo. Ông cho biết nền tảng PEAK của Ascent trả phương án và báo giá trong sáu phút.
Điều cần nhớ
- Hàng đi vùng Vịnh: trước khi chốt giá với khách, hỏi forwarder cảng chuyển tải, hãng feeder và phụ phí rủi ro chiến tranh; chữ kiểm soát chưa có nghĩa là lịch tàu bình thường.
- Báo giá tháng tới: hỏi hãng tàu phụ phí nhiên liệu tính thế nào; xăng giảm nhưng diesel gần như đứng yên còn mazut tăng.
- Hàng nhập in ký hiệu R trong vòng tròn: kiểm tra nhãn hiệu đã đăng ký ở Việt Nam chưa; chưa thì chuẩn bị nhãn phụ ghi rõ tình trạng bảo hộ và hỏi bộ phận chứng từ hoặc luật sư.
- Khách ở sâu trong nội địa Đức, Thụy Sĩ: báo trước chặng cuối sẽ chậm và đắt hơn, đặt xe tải hoặc tàu hỏa từ bây giờ.
- Bán giao tận nơi sang Mỹ, nhất là Texas: tính lại tiền xe kéo container, giữ quan hệ với nhà xe và đặt chỗ đi bờ Đông sớm.
