Tuần này tấn công tàu đã lan từ eo Hormuz vào bên trong Vịnh, và thuê một tàu dầu chở từ Mỹ sang Trung Quốc tốn khoảng 80 triệu đô. Ở nhà, Thông tư 65 chấm điểm tín nhiệm thương nhân xuất khẩu gạo trên thang 100 và quy điểm đó ra chỉ tiêu hợp đồng. Cước đi Mỹ bắt đầu hạ, cước đi châu Âu giảm tuần thứ 13 liên tiếp đúng mùa đấu thầu hợp đồng.
Hormuz: tấn công lan vào Vịnh, thuê tàu dầu đắt kỷ lục
Thứ Hai, ngày 5 tháng 10, Seatrade Maritime đưa tin ít nhất bốn tàu dầu bị tấn công trong eo Hormuz; UKMTO phát bốn cảnh báo trong bốn giờ. Một tàu dầu treo cờ Panama bị đánh làm ít nhất 12 thủy thủ bị thương. Ngày 7 tháng 10, một tàu dầu bị đánh ngoài khơi Qatar. Theo gCaptain, đó là vụ đầu tiên trong Vịnh, cách xa eo Hormuz, kể từ ngày 9 tháng 9. Vụ thứ hai trong ba ngày xảy ra ngoài khơi UAE; chưa ai nhận trách nhiệm.
Bản tổng hợp tuần của UKMTO ghi 11 vụ tấn công trong bảy ngày tới 7 tháng 10: 10 vụ trong eo, một vụ trong Vịnh. UKMTO đếm 275 lượt tàu ra vào eo trong tuần qua, vẫn thấp hơn trước chiến sự khoảng 75%. Bloomberg lại nói lượng dầu qua Hormuz đã hồi về khoảng 80% mức trước chiến sự; hai thước đo khác nhau, nguồn không giải thích vì sao lệch.
Cước tàu dầu lập mức chưa từng thấy. Một siêu tàu dầu DHT được thuê 1,2 triệu đô một ngày để lấy hàng ở Vịnh Oman. Theo Bloomberg, môi giới Gibson tính thuê tàu dầu từ Mỹ sang Trung Quốc khoảng 80 triệu đô, so với 74 triệu của một lần phóng tên lửa Falcon 9. Tổng thống Trump nói Nga đồng ý xả khoảng 4,8 triệu tấn diesel, nhưng gCaptain lưu ý chưa ai biết giao lúc nào, đi đâu. Trong nước, từ 15 giờ ngày 8 tháng 10, diesel giảm 589 đồng còn 29.128 đồng một lít, còn xăng E5 RON 92 tăng 1.134 đồng.
Theo Drewry, cước Thượng Hải đi Jebel Ali khoảng 8.662 đô một container 40 feet. Ví dụ giả định: doanh nghiệp gạch men chào giá CIF đi Dammam cho tháng 11 mà không có điều khoản phụ phí chiến tranh thì tự gánh phần rủi ro đó. Hợp đồng vận tải nội địa quý 4 nên có điều khoản điều chỉnh nhiên liệu theo kỳ.
Tuần chính sách: Thông tư 65 về gạo và các mốc khác
Thông tư 65 năm 2026 của Bộ Công Thương hướng dẫn Nghị định 365 về kinh doanh xuất nhập khẩu gạo, gồm chỉ định thương nhân đầu mối cho hợp đồng tập trung, chế độ báo cáo và chấm điểm tín nhiệm. Các đầu mối trực tiếp xuất 20% lượng gạo trong hợp đồng; phần còn lại phân bổ thành chỉ tiêu ủy thác cho các thương nhân có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Chỉ tiêu chia theo nhóm tín nhiệm, mỗi bậc xuống không quá một nửa bậc trên.
Điểm tín nhiệm tối đa 100, là bình quân của mười tiêu chí trong Điều 14 Nghị định 365. Thông tư quy định chi tiết hai tiêu chí. Kết quả xuất khẩu: 50 điểm cho sản lượng, 50 điểm cho phát triển thị trường, trong đó xuất sang đủ ba nhóm thị trường được 50 điểm. Báo cáo và dự trữ lưu thông: 60 điểm cho báo cáo, tính kiểu trừ dần, nộp trễ không quá năm ngày làm việc bị trừ 1 điểm mỗi báo cáo, trễ hơn bị trừ 3 điểm; 40 điểm cho dự trữ, mức dự trữ ghi nhận vào ngày 5 hằng tháng. Doanh nghiệp gạo nên giao một người giữ lịch báo cáo và đọc toàn văn thông tư cùng pháp chế.
Các mốc khác trong tuần: theo Báo Chính phủ, hiệp định với Mỹ đã qua 7 phiên chính thức, chưa có ngày ký. Ông Trần Đức Hùng nói hải quan chuyển sang giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm. Thông tư 63 năm 2026 có hiệu lực từ ngày 15 tháng 11, yêu cầu cơ sở thực phẩm đưa được hồ sơ truy xuất trong 24 giờ.
Cước tuần này: Mỹ qua đỉnh, Âu giảm tuần thứ 13
The Loadstar viết Tuần lễ Vàng của Trung Quốc có vẻ đã đánh dấu điểm kết thúc mùa cao điểm xuyên Thái Bình Dương. Theo Drewry, chỉ số WCI tổng hợp giảm 2% còn 4.351 đô một container 40 feet; Thượng Hải đi Los Angeles còn 7.624 đô, đi New York còn 10.220 đô. Xeneta ghi Viễn Đông đi bờ Tây Mỹ 8.336 đô, vẫn cao hơn tuần trước 1,1%, nhưng ngày 7 tháng 10 giảm 2 đô, lần giảm đầu tiên từ giữa tháng 9. Ba chỉ số, chung một hướng: đi Mỹ đã thôi tăng.
Báo cáo Global Port Tracker nói tháng 8, với 2,3 triệu TEU, nhiều khả năng là tháng nhập khẩu cao nhất năm 2026. Dự báo tháng 10 là 2,25 triệu TEU, tháng 11 còn 2 triệu, cả năm 25,8 triệu TEU, tăng 1,4%.
Đi châu Âu giảm tuần thứ 13 liên tiếp. Theo Xeneta, Viễn Đông đi Bắc Âu 3.645 đô, đi Địa Trung Hải 4.007 đô; từ đỉnh tháng 7, hai tuyến giảm 34% và 43%. Hãng tàu đang tính tăng FAK, tức giá chung không phân loại hàng, nửa cuối tháng 10. Bà Chantal McRoberts của Drewry nhắc giá có thể tăng qua phụ phí, nên chủ hàng cần đặt rào chắn cho phụ phí trong hợp đồng. Vietnam Logistics Review nhắc hợp đồng có cam kết sản lượng thường rẻ hơn giá giao ngay từ 15 tới 25%.
Nội Á giảm 1% còn 1.503 đô một container 40 feet, vẫn cao hơn năm ngoái 209%. CMA CGM áp phụ phí nhiên liệu khẩn cấp 75 đô mỗi TEU cho các tuyến nội vùng từ ngày 1 tháng 10. Báo giá cho khách tuần tới nên ghi hiệu lực ngắn và tách riêng phụ phí nhiên liệu.
Cảng Việt Nam: bến chung Cái Mép, Gia Bình, MSC
Theo Tuổi Trẻ, hai cảng nước sâu ở Cái Mép, Thị Vải chính thức đưa bến chung vào khai thác, công suất tăng khoảng 30 đến 40% và đón được cùng lúc ba tàu mẹ cỡ lớn. Bản tóm tắt không nêu tên hai cảng. Có bến rộng chưa chắc tàu về ngay; cần xem hãng tàu đưa thêm dịch vụ nào.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tiếp Tổng Giám đốc MSC Soren Toft. Ông Toft nói MSC chiếm khoảng 22% thị phần container toàn cầu, đang hợp tác với VIMC ở Hải Phòng và Cần Giờ, và muốn góp phần đưa Việt Nam thành trung tâm trung chuyển của khu vực.
Ngày 8 tháng 10, Masterise ký biên bản ghi nhớ với Yamato Transport để nghiên cứu mô hình logistics hàng không tại Cảng hàng không quốc tế Gia Bình ở Bắc Ninh; đây mới là khung hợp tác. Hàng Việt đi Trung Đông qua Ấn Độ cần hỏi kỹ cảng chuyển tải và tổng thời gian, đừng chỉ nhìn giá.
Mỹ: hoàn thuế IEEPA, kiện tập thể, Samsung và Cosco
Theo Supply Chain Dive, CBP bắt đầu hoàn thuế IEEPA cho các tờ khai đã thanh khoản, hiện chỉ cho doanh nghiệp đã nộp số importer of record hợp lệ chậm nhất ngày 30 tháng 7. Tòa Thương mại Quốc tế Mỹ cũng chứng nhận một nhóm nhà nhập khẩu để kiện tập thể; điều kiện tham gia bản tóm tắt không nói. Ai bán DDP hoặc có công ty con đứng tên nhập khẩu ở Mỹ nên kiểm tra số importer of record và tờ khai nào đã thanh khoản. Ai bán FOB thì tiền hoàn về khách Mỹ, và khách có thể nhắc tới khi đàm phán giá năm sau.
Samsung Electronics America đòi CMA CGM ít nhất 186 triệu đô tại FMC, với hơn 121.000 khoản phí demurrage, detention và liên quan, theo vận đơn store-door từ tháng 1 năm 2020. CMA CGM bác bỏ và xin FMC bác đơn. Ai mua dịch vụ giao tận kho nên ghi rõ ai chịu phí lưu container khi chặng nội địa trễ, và giữ đủ email, lịch kéo, hóa đơn từng container.
Với Cosco, FMC đã có phán quyết bồi thường 24.328 đô cho một chủ hàng nông sản ở Oregon nhưng Cosco trả trễ bảy tháng. Theo Seatrade, FMC cảnh báo tổng tiền phạt có thể lên tới 16,7 triệu đô. Khoản nào đã có phán quyết thì trả sớm.
Hãng tàu: Zim lãi vọt, OOCL tốt, Đức chặn Cosco
Ngày 6 tháng 10 Zim nâng dự báo cả năm 2026: EBITDA điều chỉnh 2,7 đến 3 tỷ đô, lợi nhuận hoạt động điều chỉnh (EBIT) 1,4 đến 1,7 tỷ đô. Con số 72% là mức tăng điểm giữa EBIT, từ 900 triệu lên 1,55 tỷ đô; EBITDA tăng khoảng 30%. Zim lưu ý EBITDA chưa trừ nghĩa vụ trả nợ và đầu tư nên không phải tiền mặt sẵn có. JOC nêu hơn một nửa đội tàu Zim chạy tuyến xuyên Thái Bình Dương. Theo Seatrade, vụ bán Zim cho Hapag-Lloyd giờ trông bất định.
JOC đưa tin doanh thu và sản lượng quý 3 của OOCL tăng nhờ cao điểm mạnh trên hai tuyến xuyên Thái Bình Dương và Á Âu. Theo JOC, trong mười hãng lớn nhất có sáu hãng sắp xếp lại dịch vụ châu Á đi bờ Đông Nam Mỹ.
Đức chặn Cosco mua lại Zippel vì lo ngại an ninh, còn đình công cảng Đức đã tránh được sau thỏa thuận giữa công đoàn và giới chủ cảng. The Loadstar cho biết giá thuê một năm tàu 1.700 TEU có cần cẩu tăng từ 28.800 đô một ngày hồi tháng 6 lên 34.100 đô hồi tháng 9. Hãng đang lãi lớn thì đừng mong giảm giá chỉ vì mình hỏi.
Cà phê: 2 trong 5 hạt Robusta, nhưng nhớ tên ai?
Theo Tuổi Trẻ, Việt Nam chiếm gần 40% sản lượng Robusta toàn cầu nhưng chủ yếu bán nguyên liệu cho hãng quốc tế. Tại hội thảo ở Thành phố Hồ Chí Minh, các chuyên gia nói ngành cần ba thứ: thống nhất tiêu chuẩn chất lượng, liên kết doanh nghiệp, và một tổ chức quản lý, bảo vệ thương hiệu chung. Tuổi Trẻ gọi việc thế giới chưa có quốc gia biểu tượng cho Robusta chất lượng cao là thời cơ vàng của Việt Nam.
Chuyện gần hơn là EUDR. Theo Báo Chính phủ, EU chiếm khoảng 40% lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam, và ngành phải thu thập dữ liệu ranh giới vùng trồng gắn với từng nông hộ, lấy bản đồ rừng quốc gia năm 2020 làm chuẩn truy xuất. Ví dụ giả định: doanh nghiệp ở Sơn La bán một container Arabica cho nhà rang ở Đức sẽ bị hỏi lô này từ những hộ nào, ranh giới vườn ở đâu, và có nằm trên đất rừng sau mốc năm 2020 không. Doanh nghiệp cà phê đi EU nên kiểm tra với nhà cung cấp xem dữ liệu ranh giới đã đủ cho từng lô chưa.
Tin nhanh cuối tuần
Dự báo. World Bank nâng dự báo tăng trưởng Việt Nam năm 2026 thêm 1,1 điểm phần trăm lên 7,4%. WTO nâng dự báo thương mại hàng hóa nhưng hạ dự báo thương mại dịch vụ. Hàn Quốc không nộp đơn gia nhập CPTPP năm nay.
Campuchia. Hai Thủ tướng chứng kiến trao các văn kiện ở Phnom Penh, gồm Bản ghi nhớ thành lập Ủy ban hỗn hợp về thương mại; mục tiêu thương mại song phương là 20 tỷ đô.
Bão Isaias. gCaptain đưa tin bão cấp 3, khoảng 62,9% sản lượng dầu ở Vịnh Mexico tạm ngừng, cảng Mobile ngừng hoạt động tàu và bến. Hàng về bờ Vịnh nước Mỹ cần hỏi forwarder lịch mới nhất.
Halal. Malaysia công nhận 5 tổ chức của Việt Nam cấp chứng nhận Halal.
Điều cần nhớ
- Hàng đi vùng Vịnh, kể cả các cảng sâu bên trong Vịnh, nên hỏi hãng tàu phụ phí chiến tranh và phương án cảng thay thế, và ghi điều khoản phụ phí vào báo giá. Rủi ro đã lan ra khỏi eo Hormuz, và cước Thượng Hải đi Jebel Ali vẫn khoảng 8.662 đô một container 40 feet.
- Hàng đi châu Âu đang đúng mùa đấu thầu: cước giao ngay giảm tuần thứ 13 liên tiếp, nhưng hãng tàu muốn tăng FAK nửa cuối tháng 10. Trước khi chốt hợp đồng 2027, nên so với giá giao ngay và đặt rào chắn cho phụ phí.
- Doanh nghiệp gạo nên giao người giữ lịch báo cáo theo Thông tư 65, vì nộp trễ là bị trừ điểm tín nhiệm, mà điểm quy ra chỉ tiêu. Doanh nghiệp thực phẩm chuẩn bị đưa được hồ sơ truy xuất trong 24 giờ khi Thông tư 63 có hiệu lực ngày 15 tháng 11.
- Ai đứng tên nhập khẩu ở Mỹ nên kiểm tra số importer of record và danh sách tờ khai đã thanh khoản để nhận hoàn thuế IEEPA, và theo dõi vụ kiện tập thể. Ai dùng dịch vụ giao tận kho thì giữ đủ chứng từ phí lưu container.
- Hợp đồng vận tải nội địa quý 4 nên có điều khoản nhiên liệu theo kỳ: diesel trong nước vừa giảm 589 đồng một lít nhưng xăng và mazut tăng, còn diesel thế giới phụ thuộc cả vào Hormuz lẫn thỏa thuận Mỹ - Nga chưa rõ ngày giao.
