Hai chuyện đã chốt sáng 5/11: tháng 10 Việt Nam xuất siêu kỷ lục 7,31 tỷ đô, và đảng Dân chủ giành cả hai viện Quốc hội Mỹ. Chuyện chưa chốt là đình công ở Los Angeles và Long Beach: theo FreightWaves, giới chủ cảng và nghiệp đoàn bảo vệ bến lùi hạn tới 5 giờ chiều thứ Tư giờ bờ Tây, tức 8 giờ sáng thứ Năm giờ Việt Nam, và hai bên vẫn ngồi với hòa giải viên liên bang.
Xuất siêu kỷ lục, FDI cao nhất 17 năm, đô la rẻ
Số liệu 10 tháng công bố hôm thứ Tư. Tuổi Trẻ ghi tháng 10 xuất siêu kỷ lục 7,31 tỷ đô: xuất khẩu hàng điện tử lên mức cao nhất từ trước tới nay, nhập khẩu nhóm này giảm, nên nhập siêu riêng nhóm điện tử thấp nhất hơn 8 năm. Ai làm hàng điện tử nên mở sổ nhập linh kiện của chính nhà máy, đừng lấy số cả nước đoán đơn hàng của mình.
VnEconomy ước xuất khẩu nông lâm thủy sản 10 tháng đạt 63,02 tỷ đô, tăng 8%. Rau quả, thủy sản, chăn nuôi tăng; cà phê, gạo, cao su giảm giá trị xuất khẩu. Doanh nghiệp nhiều mặt hàng nên tách số từng mảng, đừng để tổng che mảng đang co.
Thanh Niên viết FDI đăng ký 10 tháng đạt 54,85 tỷ đô, tăng 74%, cao nhất từ năm 2009; vốn thực hiện 24,08 tỷ đô, cao nhất 10 tháng của 5 năm qua. Tuổi Trẻ ghi vốn cấp mới gấp 2,2 lần cùng kỳ trong khi số dự án mới tăng nhẹ, tức dự án to hơn.
VnExpress đưa giá đô la ngân hàng sát 25.900 đồng, thấp nhất một năm rưỡi, giảm gần 1,7% từ đầu năm. Nhập khẩu trả bằng đô thì rẻ đi; xuất khẩu thu bằng đô thì quy ra đồng ít hơn. Ví dụ giả định: hợp đồng một triệu đô chốt giá từ đầu năm hụt hơn bốn trăm triệu đồng. Hợp đồng bán bằng đô dài hạn nên xem lại điều khoản tỷ giá và hỏi ngân hàng về công cụ phòng ngừa.
Tuyến Mỹ sinh lời nhất; hãng tàu đòi tăng giá tháng 11
Theo Alphaliner, qua Splash247 và The Loadstar, xuyên Thái Bình Dương là tuyến container hái ra tiền nhất thế giới, đo bằng doanh thu mỗi hải lý. Container 40 feet Thượng Hải đi Los Angeles giá giao ngay khoảng 7.500 đô trên 5.775 hải lý, ra khoảng 1,30 đô mỗi hải lý; đi Rotterdam vòng Mũi Hảo Vọng chỉ 0,26 đô, qua Suez 0,34 đô. Đó là doanh thu, chưa phải lợi nhuận.
Hãng tàu thêm tàu: MSC thay tàu 15.000 TEU bằng tàu khoảng 23.600 TEU ở dịch vụ Sentosa; COSCO báo lãi tàu container quý 3 là 2,66 tỷ đô, gấp đôi cùng kỳ.
Tháng 11 hãng tàu đòi tăng 2.000 tới 3.000 đô mỗi container 40 feet, khi FreightWaves dẫn Freightos cho thấy bờ Tây Mỹ quanh 8.300 đô, bờ Đông khoảng 9.900 đô. Drewry dự báo hàng nhập đường biển vào Mỹ tháng 11 giảm 11% so với tháng 10. Ngược lại, ONE dự báo giá giao ngay dịu dần nhưng vẫn cao hơn mức họ giả định hồi tháng 8, và nhích nhẹ trước Tết.
Hàng không gấp thì hỏi giá từng tuần thay vì chốt cả tháng; hàng phải lên kệ Mỹ trước Tết thì đừng vì chờ giá rơi mà lỡ chỗ.
Dân chủ thắng lưỡng viện Mỹ: thuế quan và phí tàu
gCaptain cho biết Quốc hội đổi tay không tự động xóa thuế đang có. Hồi tháng 2 Tòa án Tối cao Mỹ đã hủy các khoản thuế theo IEEPA, chính quyền chuyển sang các công cụ khác, trong đó có Mục 232 và Mục 301; Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết. Quốc hội mới có thể điều tra ngay, còn thuế có giảm hay không thì phải chờ.
Phần Quốc hội nắm là tiền. Kế hoạch Hành động Hàng hải hồi tháng 2 có đề xuất phí chung cho mọi tàu đóng ở nước ngoài ghé cảng Mỹ, tính theo trọng lượng hàng nhập; theo kế hoạch, mức 1 xu một ký có thể thu khoảng 66 tỷ đô trong mười năm. Phép tính giả định: hai mươi tấn hàng là 200 đô một container, nếu đề xuất thành luật đúng như vậy. Hàng nặng như gỗ, đá, gạch ốp lát nên đưa vào danh sách theo dõi.
Supply Chain Dive cho biết Hội đồng Vận tải biển Thế giới và Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ cùng thúc hoãn vĩnh viễn phí tàu liên quan Trung Quốc. Thuế 232 và 301 vẫn nguyên; tiền đóng tàu và phí theo ký hàng giờ phải qua một Quốc hội khác.
Tôm: Mỹ chốt thuế; ống thép, đinh Trung Quốc sơ bộ
Tuổi Trẻ đưa tin Bộ Thương mại Mỹ công bố mức thuế suất cuối cùng trong vụ kiện chống bán phá giá tôm. Doanh nghiệp tôm có tên trong vụ việc nên đọc bài gốc và ngồi với luật sư thương mại cùng nhà nhập khẩu Mỹ để xem mức của chính mình.
Hai thông báo trên Công báo Liên bang ngày 4/11 mới ở vòng sơ bộ và còn mời góp ý. Ống thép hình chữ nhật thành mỏng từ Trung Quốc, kỳ rà soát từ 1/8/2024 tới 31/7/2025: Hangzhou Ailong không chứng minh được đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng nên bị xếp vào nhóm toàn Trung Quốc, và rà soát dừng với 39 công ty. Đinh thép cùng kỳ: nhóm Shanghai Yueda Nails bị sơ bộ kết luận bán thấp hơn giá trị thông thường, rà soát dừng với chín công ty khác.
Trực tiếp thì không chạm hàng Việt. Nhưng khi hàng Trung Quốc bị siết, người mua Mỹ có thể tìm nguồn khác; ai làm ống thép, đinh thép đi Mỹ nên giữ hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu chặt.
Hải quan thưởng người tuân thủ; lý do cấm điện tử cũ
Vietnam Investment Review viết về một khung pháp lý hải quan đang được đề xuất: thưởng doanh nghiệp tuân thủ bằng mức hỗ trợ nhiều hơn, đồng thời dùng quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu để giám sát tốt hơn. Hướng đi là bớt thủ tục cho người làm đúng, dồn kiểm tra vào chỗ rủi ro. Đã quản lý rủi ro bằng dữ liệu thì dữ liệu khai báo của chính doanh nghiệp là thứ được nhìn vào; giữ dữ liệu sạch từ bây giờ không bao giờ thừa.
Về lệnh cấm nhập điện tử cũ từ 2027, Tuổi Trẻ dẫn Bộ Khoa học và Công nghệ: quy định nhằm ngăn rác thải điện tử, hạn chế nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân và bảo vệ thị trường trong nước. Ai có hàng về sát năm 2027 nên đọc danh sách máy trong bài gốc và hỏi thẳng hải quan nơi mở tờ khai.
Phí lưu container: chứng từ thắng lời giải thích
Vietnam Logistics Review nêu nguyên tắc: hóa đơn có thể đúng phép tính nhưng vẫn cần làm rõ căn cứ thu và việc nhận hàng, trả vỏ. Khi tranh chấp, lịch sử thao tác và chứng từ có giá hơn câu "cảng quá tải".
Bước một là đọc đúng loại phí: demurrage là phí lưu container trong cảng, detention là phí giữ container ngoài cảng, storage là phí mặt bằng. Tên trên hóa đơn chưa đủ; phải đọc định nghĩa trong điều kiện áp dụng cho đúng lô hàng, và nếu đã thỏa thuận riêng số ngày miễn phí bằng giấy tờ thì đừng mặc định biểu phí công khai đè lên. Bước hai là bảng kiểm từng dòng: vận đơn, container, thời gian miễn phí, mốc bắt đầu và kết thúc, đơn giá từng bậc, ngày phát sinh.
Bước ba là chứng minh việc trả vỏ: ghi ngày giờ yêu cầu, bãi chỉ định, phản hồi từ chối, phương án thay thế; ảnh chụp màn hình giữ dấu thời gian. Nguyên tắc trả vỏ trong 46 CFR là khung pháp lý Mỹ, không có nghĩa cứ báo bãi đầy là được miễn phí. Mốc 30 ngày theo Phần 541 cũng không phải thời hạn mặc nhiên cho hóa đơn tại Việt Nam, nơi Điều 317 Luật Thương mại nêu thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án. Thư khiếu nại tách phần chấp nhận trả và phần tranh chấp, từng ngày, từng dòng.
Hàng không ăn theo AI; Long Thành; UAV ở sân bay
The Loadstar cho biết cơn sốt AI đang lấp đầy máy bay: Expeditors báo sản lượng hàng không quý 3 kỷ lục, tăng khoảng 13%, doanh thu cả nhóm tăng 42% lên 4,1 tỷ đô. Chỉ số cước hàng không toàn cầu của Baltic giảm 1,1% trong tuần tới ngày 2/11 nhưng vẫn cao hơn năm ngoái 22,8%. Giá Trung Quốc đi Mỹ tăng mạnh, giá từ Đài Loan cũng tăng, còn giá từ Việt Nam giảm nhẹ; một tuần chưa phải xu hướng, nhưng đừng dùng bảng giá tháng trước.
Lufthansa Cargo báo yield cơ bản quý 3 tăng 14%, tính cả phụ phí tăng 22% vì đẩy được phần nhiên liệu sang khách hàng; lợi nhuận hoạt động điều chỉnh 162 triệu euro. Khi hàng AI giá trị cao giành chỗ, hàng điện tử tiêu dùng mùa cuối năm có thể phải tranh chỗ gắt hơn; đó mới là khả năng.
Thanh Niên viết Long Thành dự kiến khai thác thương mại từ 0 giờ ngày 24/12; ai có lô bay dịp đó nên hỏi hãng bay và đại lý kho lô hàng hạ ở đâu. VnEconomy ghi UAV, diều xâm nhập khu vực sân bay gây gián đoạn tới 4 giờ: hàng nhạy thời gian cần điều khoản chậm trễ rõ và người theo dõi chuyến bay.
Hormuz: tàu dầu trúng buồng máy, giá dầu vẫn giảm
Seatrade Maritime đưa tin một tàu VLCC, loại chở dầu thô lớn nhất, bị đánh trúng buồng máy trong vùng biển Oman, vụ tấn công được xác nhận thứ năm chỉ trong ba ngày đầu tháng 11.
Cùng lúc, Tuổi Trẻ ghi giá dầu thế giới xuống thấp nhất gần 4 tuần; theo Bloomberg trên gCaptain, Brent từng vọt gần 120 đô một thùng từ khi chiến sự nổ ra và tuần này quanh 100 đô. gCaptain viết xung đột đã đẩy cước tàu dầu và chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lên cao.
Giá dầu thô giảm chưa có nghĩa rủi ro vùng Vịnh giảm. Hàng đi hoặc đến vùng Vịnh: hỏi forwarder phụ phí rủi ro chiến tranh trước khi báo giá cho khách.
Giá điện mới cho nhà máy; CPI; góp ý thuế TNDN, EPR
Tại họp báo Chính phủ ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, cao hơn mục tiêu 4,5% cho cả năm. Bộ yêu cầu doanh nghiệp giảm giá bán phù hợp khi chi phí đầu vào giảm. Nhiên liệu chiếm khoảng 40 tới 50% giá cước đường bộ, nên nhà xe báo giá tháng 11 là chỗ có cơ sở để hỏi lại.
Biểu giá điện mới áp từ 1/11, giá bán lẻ bình quân gần 2.160 đồng một kWh chưa gồm VAT. Ở trung áp trên 1 kV tới 35 kV: giờ bình thường 1.814 đồng, thấp điểm 1.166 đồng, cao điểm 3.348 đồng, tức cao điểm khoảng 2,9 lần thấp điểm. Nhà máy nên đối chiếu khung giờ mới với lịch ca và dời công đoạn nào dời được.
Hai mốc khác: góp ý dự thảo sửa Nghị định 320 về thuế thu nhập doanh nghiệp từ 4 tới 14/11. Dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường về EPR đề xuất đổi điều kiện, giám sát và tỷ lệ tái chế bắt buộc, trong khi hạ tầng thu gom và tái chế trong nước chưa đáp ứng; ai thực hiện EPR cho bao bì, hàng điện tử nhập khẩu nên đọc dự thảo và góp ý qua hiệp hội.
Hàng rào mới: Hàn Quốc, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ; WTO
Từ ePing của WTO: Hàn Quốc dự thảo sửa tiêu chuẩn thực phẩm chức năng (thông báo số 853), góp ý đến 3/1/2027. Malaysia có hai thông báo về thiết bị viễn thông: quy chuẩn thiết bị vô tuyến cự ly ngắn (bản sửa đổi lần ba) và yêu cầu cơ bản cho mọi thiết bị liên lạc; thông báo sau góp ý đến 3/1/2027 nhưng có hiệu lực 26/12/2026, tức trước hạn góp ý một tuần. Thổ Nhĩ Kỳ có thông tư về mứt, thạch, marmalade, hạt dẻ nghiền có đường (mã HS 2007), hiệu lực 31/12/2027.
Hàng điện tử lắp ráp có module không dây đi Malaysia nên hỏi nhà nhập khẩu có thuộc diện chứng nhận theo quy chuẩn mới không.
WTO rà soát chính sách thương mại lần thứ ba của Việt Nam, họp ngày 4 và 6/11. Đây là bài tập minh bạch, không đổi quy định trực tiếp và doanh nghiệp không phải nộp gì; báo cáo của Ban Thư ký và của Chính phủ đều đăng trên trang WTO.
Tin nhanh: Mỹ Xuân A, Cần Giờ, trà, sầu riêng, Panama
UBND TP.HCM chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư cảng Mỹ Xuân A, tổng vốn hơn 2.000 tỷ đồng, diện tích khoảng 50,2 héc ta. VnEconomy xếp cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ gắn khu thương mại tự do vào nhóm động lực hạt nhân kinh tế biển của thành phố; đây là định hướng dài hạn.
VnExpress kể hồng táo Trung Quốc rẻ chưa từng có, từ 700.000 đồng một thùng 2 ký xuống vài chục nghìn đồng một ký; ai nhập trái cây nên nhìn lại giá vốn. Nhà vườn sầu riêng lo hạn mặn do El Nino, nên tính đường lùi cho hợp đồng mùa tới. Seatrade cho biết APM Terminals của Maersk tiếp quản tạm thời cảng Balboa ở Panama sau khi hợp đồng của Hutchison bị chấm dứt.
Điều cần nhớ
- Hàng đi Mỹ tháng 11: hãng tàu đòi tăng 2.000 tới 3.000 đô một container 40 feet, nhưng chính forwarder nghi đợt tăng đứng được. Hỏi giá từng tuần trước khi nhận; hàng phải kịp Tết bên Mỹ thì giữ chỗ sớm.
- Hóa đơn phí lưu container: lưu xác nhận thời gian miễn phí ngay khi booking, giữ bằng chứng trả vỏ có dấu thời gian, khiếu nại từng ngày, từng dòng, tách phần chấp nhận với phần tranh chấp.
- Đô la sát 25.900 đồng, giảm gần 1,7% từ đầu năm: hợp đồng xuất khẩu dài hạn bằng đô nên xem lại điều khoản tỷ giá và nói chuyện phòng ngừa với ngân hàng.
- Nhà máy: biểu giá điện mới từ 1/11, ở trung áp giờ cao điểm gần gấp ba giờ thấp điểm. Đối chiếu khung giờ mới với lịch ca, công đoạn nào dời được thì dời.
- Hai mốc ghi lịch: góp ý dự thảo sửa Nghị định 320 về thuế thu nhập doanh nghiệp tới 14/11; hàng điện tử có sóng đi Malaysia: quy chuẩn thiết bị liên lạc có hiệu lực 26/12.
