Danh mục 50 mặt hàng xuất khẩu mà Bộ Công Thương cảnh báo có nguy cơ cao bị điều tra phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ đã xuống tới cửa khẩu: hải quan chuyển tiếp chỉ đạo xuống các chi cục chỉ năm ngày sau khi danh mục ra đời. Nghị quyết khung về thương mại cân bằng thì vẫn là dự thảo. Với hàng đi bờ Tây Mỹ, mốc cần ghim là 8 giờ sáng thứ Năm 5/11 giờ Việt Nam, khi khoảng 250 nhân viên bảo vệ bến container ở Los Angeles và Long Beach có thể nghỉ việc.
Nghị quyết chống gian lận và 50 mặt hàng bị soi
Sáng 3/11, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì họp các bộ, ngành về dự thảo nghị quyết thúc đẩy thương mại cân bằng, phòng tránh dư thừa công suất, ngăn lẩn tránh và chuyển tải bất hợp pháp. Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nêu các mục tiêu: quản trị tăng trưởng xuất khẩu, cán cân hợp lý, đa dạng hóa thị trường, kiểm soát xuất xứ. Nghị quyết chưa ban hành; Phó Thủ tướng yêu cầu rà lại phạm vi, tên gọi, nội dung.
Phần đã ban hành nằm ở hai công văn. Ngày 22/10, Bộ Công Thương ban hành Công văn 8744 kèm danh mục 50 mặt hàng. Năm ngày sau, Công văn 23535 của Cục Hải quan chuyển tiếp để siết kiểm soát từ cửa khẩu. Theo Vietnam Logistics Review, danh mục trải trên bảy nhóm ngành, tâm điểm là gỗ nội thất và sắt thép vì kim ngạch tăng quá nhanh: ghế bọc nệm khung gỗ sang Mỹ đạt 1,86 tỷ đô trong bảy tháng đầu năm, chiếm 61,6% thị phần nhập khẩu của Mỹ. Khi bị điều tra chống lẩn tránh, doanh nghiệp phải giải trình cả chuỗi: nguồn từng lô nguyên liệu, công đoạn sản xuất thực tế, định mức khớp sổ kế toán, chuỗi chứng từ đến C/O. Đạt quy tắc xuất xứ không tự động loại trừ nguy cơ này.
Mang theo: dựng thử hồ sơ một container đã xuất; dựng không xong trong một ngày thì đó là lỗ hổng.
AHTN 2028 góp ý đến 13 tháng 11; lo sốt giá đồ cũ
Cổng thông tin điện tử Chính phủ lấy ý kiến từ 3/11 đến 13/11 về dự thảo Thông tư ban hành Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo phiên bản AHTN 2028. AHTN là danh mục thuế quan hài hòa của ASEAN: mã HS quốc tế thống nhất đến sáu số, ASEAN chi tiết thành tám số, và Việt Nam khai báo bằng bộ tám số đó. Đổi phiên bản thì mã có thể bị tách, gộp hoặc sinh mới, kéo theo biểu thuế, chính sách mặt hàng và quy tắc xuất xứ trên C/O.
Doanh nghiệp có mã hay bị hỏi lại phân loại nên mở bản dự thảo trên cổng Chính phủ, dò xem mã của mình có đổi không, rồi góp ý trực tiếp hoặc qua hiệp hội: nêu mặt hàng, mã đang dùng, mã đề xuất, lý do, kèm mô tả kỹ thuật.
Về đồ điện tử đã qua sử dụng, Tuổi Trẻ đặt câu hỏi liệu lệnh cấm nhập từ năm 2027 là cơ hội thanh lọc thị trường hay nỗi lo khan hàng, kèm nguy cơ sốt giá và đầu nậu gom hàng. Lô nào cập cảng sát cuối năm cần làm thủ tục kịp: với hàng bị cấm, chậm một ngày qua mốc năm mới là chuyện khác hẳn.
Mỹ hoàn 127,7 tỷ đô thuế, chưa phải ai cũng nhận
Theo The Loadstar, đến 23/10 Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ đã chứng nhận khoảng 127,7 tỷ đô tiền hoàn thuế khẩn cấp (IEEPA), loại thuế được xác định là thu không đúng luật. Hai nút thắt: gần 1 tỷ đô kẹt vì thông tin ngân hàng, và một ranh giới pháp lý khiến một số nhà nhập khẩu vẫn phải chờ.
Tiền hoàn về tay nhà nhập khẩu Mỹ, người đứng tên nộp thuế; nhà xuất khẩu Việt không nhận trực tiếp đồng nào. Nhưng đối tác Mỹ có thêm tiền mặt, đó là cơ sở để mở lại chuyện giá. Ví dụ giả định: doanh nghiệp gỗ năm ngoái giảm giá để chia thuế với khách Mỹ có thể hỏi, trong đàm phán giá năm sau và dựa trên thư từ đã thỏa thuận, xem phần đã gánh có được tính lại không.
Supply Chain Dive dẫn Viện Kinh tế Đức: thuế quan diện rộng của Tổng thống Trump chưa đạt mục tiêu, thâm hụt thương mại rộng ra, tuyển dụng chậm lại. Hợp đồng dài hạn với khách Mỹ cần điều khoản xử lý khi thuế thay đổi.
Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ sẽ tổ chức hội thảo về phí lưu container (detention) và phí lưu bãi (demurrage); chưa có quy định mới. Báo giá giao tới kho ở Mỹ nên ghi rõ free time và bên chịu phí lưu khi cảng tắc.
Bờ Tây Mỹ chờ giờ đình công; cước xe tải tăng hơn 40%
Theo The Loadstar, khoảng 250 nhân viên bảo vệ bến container ở Los Angeles và Long Beach sẵn sàng nghỉ việc lúc 5 giờ chiều thứ Tư giờ bờ Tây, tức 8 giờ sáng thứ Năm 5/11 giờ Việt Nam, nếu đàm phán giữa nghiệp đoàn ILWU và PMA không thành. Chưa có kết quả. Chủ hàng và nhà cung cấp logistics lo ùn tắc vốn có sẵn sẽ tệ thêm. Hàng đang trên đường cần hỏi forwarder: container nằm đâu nếu bến ngừng, free time tính từ lúc nào, phí lưu ai chịu.
Cước giao ngay xuyên Thái Bình Dương vẫn quanh mức cao nhất năm 2026, nên Zim mở dịch vụ express thứ ba từ Trung Quốc đi bờ Tây Mỹ (JOC). Đừng báo giá tuần này bằng cước tháng trước.
FreightWaves dẫn ông Chris Pickett của Flock Freight: cước xe tải nguyên chuyến giao ngay tăng 41% so với cùng kỳ tính đến tháng 10, giá hợp đồng lên 10 đến 12%. Chỉ số LMI công bố 3/11: năng lực vận tải 38 điểm, co lại tháng thứ 11 liên tiếp; chỉ số giá vận tải vọt từ 61,7 lên 88. Diesel Mỹ trên 6 đô một gallon, tăng 71% so với cùng kỳ.
Bán FOB hoặc CIF thì chặng xe tải Mỹ là việc của khách. Bán DDP thì phần chênh ăn vào biên lợi nhuận: chuyển về giao tại cảng Mỹ, hoặc giữ DDP kèm điều khoản điều chỉnh theo cước nội địa và phụ phí nhiên liệu.
Hãng tàu về Suez; Hormuz 240 tàu; dầu tàu 1.000 đô
Theo The Loadstar dẫn Linerlytica, các hãng tàu lớn sắp quay lại Suez cho tuyến châu Á đi Bắc Âu và Địa Trung Hải. Evergreen cho tàu qua Suez chiều đông từ 7/11, Yang Ming và HMM nối lại từ tháng sau, Gemini chuyển tuyến ME1 sang Suez. Linerlytica nhận định ba liên minh lớn cùng MSC sẽ quay lại hoàn toàn trước hết quý 1 năm 2027; chỉ Zim còn đi vòng. Tuyến MD1 quay một vòng 84 ngày với 12 tàu, so với 16 tàu khi đi vòng. Đợt tăng giá 1/11 đi châu Âu không giữ được.
Ở Hormuz, Iran nâng danh sách tàu "không tuân thủ" lên 240 tàu, gần gấp đôi, và cả đội tàu Sinokor bị đối xử như tàu trong danh sách. IMO ước tính 121 sự cố từ khi chiến sự bắt đầu, trong đó 24 thuyền viên thiệt mạng đã được xác nhận; lượng hàng qua eo khoảng 80% so với trước chiến tranh.
Nhiên liệu tàu biển ít lưu huỳnh ở Singapore vượt 1.000 đô một tấn lần đầu kể từ tháng 3, so với 521,5 đô ngay trước xung đột (Splash). Phụ phí nhiên liệu (BAF) bám giá dầu các kỳ trước, nên cước nền đi châu Âu giảm chưa chắc kéo tổng hóa đơn giảm.
Tàu Espirito Santo Express 11.800 TEU cháy ngày 15/10: Hapag-Lloyd và ONE cảnh báo phần lớn hàng hư nặng hoặc mất trắng. Ai có hàng trên tàu cần báo bảo hiểm ngay và giữ đủ chứng từ.
Xăng dầu giảm tới 1.370 đồng; cây xăng miền Tây đóng cửa
Từ 22 giờ tối 3/11, giá xăng dầu các loại trừ mazut giảm từ 920 đến 1.370 đồng một lít. Theo Báo Chính phủ: xăng E5 RON 92 không cao hơn 23.203 đồng, giảm 1.020 đồng; xăng E10 RON 95 không cao hơn 23.231 đồng, giảm 928 đồng; diesel không cao hơn 28.876 đồng, giảm 1.370 đồng; mazut tăng 378 đồng, lên 23.974 đồng một ký. Kỳ này áp thuế tiêu thụ đặc biệt 0% với xăng theo Nghị quyết 45 năm 2026, kèm trích quỹ bình ổn 700 đồng một lít với xăng sinh học, diesel không trích.
Ví dụ giả định: diesel giảm 1.370 đồng một lít nghĩa là mỗi nghìn lít bớt 1,37 triệu đồng; đội xe đầu kéo đổ vài chục nghìn lít một tháng tiết kiệm vài chục triệu. Chưa nên hạ cước cả năm vì giá dầu thế giới lên xuống theo từng tin chiến sự. Goldman Sachs nâng dự báo Brent tháng 12 từ 90 lên 105 đô một thùng.
Tuổi Trẻ đưa tin hàng chục cửa hàng xăng dầu ở miền Tây đóng cửa vì chủ lo tiếp tục lỗ vốn, ôm nợ. Tài xế đường dài nên chọn trước điểm đổ dầu chắc chắn còn mở.
Cá tra thay cá minh thái; thép Trung Quốc; vay 7,9%
Tuổi Trẻ đưa tin giá nguyên liệu chả cá (surimi) ở Nhật tăng gấp đôi trong 3 đến 4 năm qua vì khan hiếm; cá tra Việt Nam được xem là lựa chọn thay cá minh thái Alaska nhờ sản lượng lớn. Thủy sản 10 tháng đạt 10,36 tỷ đô, chiếm 2,1% kim ngạch xuất khẩu. Doanh nghiệp cá tra nên hỏi nhà nhập khẩu Nhật thông số cần thiết trước khi đầu tư dây chuyền.
VnEconomy viết ngành thép Trung Quốc thua lỗ ngày càng nặng và đặt ra khả năng họ đẩy mạnh xuất khẩu; mới là khả năng, chưa phải việc đã xảy ra. Doanh nghiệp dùng thép nhập để làm hàng xuất khẩu cần hồ sơ nguồn gốc và công đoạn sản xuất chặt hơn, vì sắt thép nằm ngay tâm danh mục 50 mặt hàng. Sacombank dành gói 10.000 tỷ đồng, lãi 7,9% một năm, cho khách hàng doanh nghiệp mới ngành xuất nhập khẩu và FDI.
Số liệu 10 tháng: xuất nhập khẩu 1.010,55 tỷ đô, tăng 32,3%; xuất khẩu 499,24 tỷ đô, tăng 27,5%, Mỹ lớn nhất với 159,4 tỷ đô. Tháng 10, khu vực vốn nước ngoài chiếm 54,73 tỷ trong 64,67 tỷ đô xuất khẩu. Cộng 10 tháng vẫn nhập siêu 12,07 tỷ đô, dù xuất siêu sang Mỹ 140,1 tỷ, sang EU 40,84 tỷ, sang Nhật 3,42 tỷ (tăng 110,4%). Bức tranh đó giải thích vì sao Chính phủ nói chuyện cân bằng.
Hàng rào mới: halal Indonesia, hóa chất Thụy Sĩ, sữa Mỹ
Indonesia gửi WTO bản bổ sung dự thảo quy định về đánh giá sự phù hợp halal với sản phẩm nước ngoài, áp cho hàng hóa và dịch vụ thuộc lộ trình chứng nhận halal bắt buộc theo Quy định Chính phủ số 42 năm 2024. Ai xuất bánh kẹo, gia vị, cà phê hòa tan, mỹ phẩm nên xem chứng nhận halal hiện có sẽ được công nhận ra sao.
Thụy Sĩ sửa phụ lục quy định về chất nguy hiểm, mã HS chương 28, 29 và 38: góp ý đến 2/1/2027, hiệu lực 1/2/2027; dự thảo sửa Luật Hóa chất rộng hơn, gồm cả dược phẩm và phân bón. Quy định thiết bị viễn thông, vô tuyến: góp ý đến 13/12, hiệu lực 1/1/2027.
Mỹ có ba thông báo: dinh dưỡng sữa công thức trẻ sơ sinh (mã HS 1901 và 2106, góp ý đến 2/3/2027); mở rộng quy định thiết bị băng siêu rộng (mã 8517 và 8526); quy tắc mới cho một số hóa chất theo Luật Kiểm soát chất độc, góp ý đến 2/12, hạn gần nhất trong nhóm. Argentina bổ sung thông báo hiệu suất năng lượng máy điều hòa (mã 8415).
Theo Nghị định 252 năm 2026, nhà cung cấp nền tảng nước ngoài có doanh thu tại Việt Nam có thể phát sinh nghĩa vụ thuế dù không hiện diện thương mại, nên hóa đơn phần mềm và quảng cáo số có thể nhích lên. Hội nghị Thương mại điện tử Việt Nam 2026 diễn ra ngày 7/12 tại Hà Nội, miễn phí.
Tin nhanh: Tây Ninh, ICD Nam Pleiku, Panama, IMO
Tây Ninh phê duyệt đề án phát triển dịch vụ logistics, định hướng đưa khu kinh tế cửa khẩu và vùng cảng biển lân cận thành vùng kinh tế tự do. Gia Lai chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư giai đoạn 1 của cảng cạn Nam Pleiku. Bộ Xây dựng phê duyệt nâng cấp đường Hồ Chí Minh đoạn Pác Bó đi Cao Bằng, gần 39 km lên 4 làn, tổng mức đầu tư gần 3.200 tỷ đồng.
Mực nước hồ Gatun của Panama tháng 10 đạt 85,8 feet, chỉ thấp hơn trung bình lịch sử 0,15 feet, và từ 15/10 kênh nâng lên 33 lượt tàu mỗi ngày; El Niño dự báo kéo dài sang năm 2027 nên mùa khô tới là phép thử. Tranh cãi quanh Khung Net Zero của IMO còn một tháng tới cuộc bỏ phiếu then chốt.
Hai tin về trừng phạt: Na Uy tạm giữ tàu Ya Qing Hai Yang của chủ Trung Quốc vì không có đăng ký quốc tịch hợp lệ. Thống đốc New Jersey cảnh báo các cảng không nhận diesel Nga dù Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép chung đến 7/4/2027. Hàng nào dính tới Nga thì hỏi luật sư trước khi nhận.
Điều cần nhớ
- Hàng nằm trong danh mục 50 mặt hàng cảnh báo của Bộ Công Thương, nhất là gỗ nội thất và sắt thép: dựng thử hồ sơ xuất xứ của một container ngay tuần này, từ lô nguyên liệu đến C/O.
- Dự thảo danh mục mã hàng theo AHTN 2028 nhận góp ý đến 13/11: ai có mã hay bị tranh cãi phân loại thì đọc dự thảo và gửi ý kiến, trực tiếp hoặc qua hiệp hội.
- Hàng đi bờ Tây Mỹ: hạn đình công là 8 giờ sáng thứ Năm giờ Việt Nam, hỏi forwarder phương án dự phòng. Đơn bán giao tới kho ở Mỹ thì xem lại báo giá chặng xe tải, cước giao ngay đã tăng hơn 40%.
- Hàng đi châu Âu: hỏi forwarder tàu đi Suez hay đi vòng trước khi chốt giá dài hạn, và nhìn cả phụ phí nhiên liệu, vì dầu tàu ở Singapore đã trên 1.000 đô một tấn.
- Khách Mỹ đang nhận tiền hoàn thuế: nếu từng giảm giá để chia thuế với họ, hãy đặt lại chuyện đó trong đợt đàm phán giá năm sau, dựa trên giấy tờ đã thỏa thuận.
