Xuất nhập khẩu 10 tháng lần đầu vượt 1.000 tỷ đô, nhưng Bộ Công Thương và Cục Hải quan đếm theo hai cách nên các báo đưa hai con số. Hải quan còn 137 thủ tục, còn dự thảo xóa tiền chậm nộp cho mã số thuế treo lấy ý kiến tới ngày 8 tháng 11. Ở Los Angeles và Long Beach, hạn đình công nhiều khả năng lùi sang ngày 4 tháng 11.
Hải quan còn 137 thủ tục, thông quan tập trung
Theo Ban Giám sát quản lý về hải quan của Cục Hải quan, được Báo Chính phủ dẫn lại, lĩnh vực hải quan chỉ còn 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện: kho ngoại quan và địa điểm thu gom hàng lẻ (kho CFS) và địa điểm làm thủ tục, tập kết, kiểm tra, giám sát hải quan. Tổng số thủ tục hành chính còn 137, đã tính cả 6 thủ tục bãi bỏ từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Ngành đã cắt 16 trên 29 điều kiện kinh doanh, đạt 100% kế hoạch tại Quyết định 1848 của Thủ tướng Chính phủ.
Với doanh nghiệp sản xuất, thay đổi đáng giá nhất là Thông tư 121 năm 2025 của Bộ Tài chính. Doanh nghiệp không phải doanh nghiệp chế xuất được làm thủ tục nhập nguyên liệu, vật tư, máy móc cho gia công, sản xuất xuất khẩu tại hải quan nơi đặt trụ sở chính, nơi có cơ sở sản xuất, nơi có chi nhánh, hoặc ngay tại cửa khẩu nhập. Trước đây, theo Thông tư 38 năm 2015 và Thông tư 39 năm 2018, việc này gắn với một địa điểm. Quy định này đã ban hành.
Phần còn lại phần lớn là kế hoạch. Thông quan tập trung thí điểm từ ngày 1 tháng 6 năm 2026 tại Chi cục Hải quan khu vực 3, bước đầu rút thời gian thông quan bình quân khoảng 12% so với tháng 5. Chatbot AI hiện chỉ là công cụ nội bộ cho cán bộ hải quan, Cửa khẩu thông minh chưa có cửa khẩu hay ngày cụ thể, hệ thống Hải quan số tổng thể dự kiến vận hành vào tháng 12 năm 2028. Cách đo tốt nhất là đếm số lần phải nộp bổ sung hồ sơ của chính mình, quý này rồi quý sau.
Dự thảo xóa tiền chậm nộp cho mã số thuế treo
Bộ Tài chính đang dự thảo một Nghị quyết của Quốc hội về xử lý tiền thuế nợ, theo Báo Chính phủ. Dự thảo xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025 đã hạch toán trên hệ thống, cùng tiền chậm nộp của khoản đó. Phần chính là xóa tiền chậm nộp cho người nộp thuế đang ở trạng thái mã số thuế không ba (ngừng hoạt động nhưng chưa làm xong thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc không sáu (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Việc xóa có điều kiện. Hồ sơ hợp lệ để khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế phải được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất ngày 30 tháng 6 năm 2028, và phải trả đủ nợ gốc cũng chậm nhất vào ngày đó. Hai nhóm bị loại: khoản nợ dính trốn thuế, gian lận hoặc đang bị thanh tra, điều tra; và người vẫn kinh doanh khi mang trạng thái không ba hay không sáu, chỉ được xử lý phần môn bài. Ai đã nộp nợ và đã xong thủ tục mã số thuế trước ngày nghị quyết có hiệu lực thì không được hoàn lại hay bù trừ.
Đề xuất giảm tới 70% tiền phạt chậm nộp tờ khai (VnExpress, Thanh Niên) là chuyện khác, và đề xuất miễn thuế 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa là ý kiến của một đại biểu Quốc hội. Cả ba đều chưa có hiệu lực. Công ty con ngủ đông vẫn nằm trên hệ thống thuế: tính sẵn nợ gốc, hỏi kế toán về thời điểm, góp ý trước ngày 8 tháng 11.
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ đô: hai cách đếm
Báo Chính phủ dẫn Cục Xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương: 10 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch ước đạt 1.010,6 tỷ đô, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Chữ quan trọng là chữ ước, vì số này công bố khi tháng 10 chưa hết. VnExpress dẫn Cục Hải quan: tính đến ngày 29 tháng 10, tổng kim ngạch đạt hơn 1.000 tỷ đô. Một số là ước cho trọn tháng, một số là số đếm tới một ngày cụ thể, nên lệch nhau là chuyện bình thường.
Xuất khẩu 10 tháng khoảng 499 tỷ đô, tăng 27,4%, trong khi mục tiêu cả năm là tăng 15 đến 16%. Tháng 10 ước xuất siêu 6,8 tỷ đô, tháng thứ hai liên tiếp, nhưng nhập siêu lũy kế 10 tháng vẫn còn khoảng 12,7 tỷ. Công nghiệp chế biến chiếm 87,4% kim ngạch xuất khẩu.
Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 đặt chỉ tiêu: không thị trường xuất khẩu nào chiếm quá 25% tổng kim ngạch xuất khẩu, không thị trường nhập khẩu nào chiếm quá 35%. Đó là chỉ tiêu cho cả nước, chưa ban hành. Khi đưa số vào báo cáo hay thư chào hàng, ghi rõ số của ai, đếm tới ngày nào.
Bờ Tây Mỹ lùi hạn đình công; cước tăng dù cầu nguội
Theo JOC, Hiệp hội Hàng hải Thái Bình Dương (PMA) nói hạn đình công của nhân viên bảo vệ thuộc chi hội 26 nghiệp đoàn ILWU ở Los Angeles và Long Beach nhiều khả năng lùi tới ngày 4 tháng 11. Đây mới là dự kiến. FreightWaves dẫn PMA: các bến thuê lực lượng này làm khoảng 85% hàng của Long Beach và 33% hàng của Los Angeles. Hàng cập quanh mốc đó nên hỏi forwarder phương án xe tải và báo trước cho người nhận.
Theo chỉ số Freightos mà FreightWaves dẫn, tuần trước cước châu Á đi Bắc Âu là 3.551 đô một container 40 feet, đi Địa Trung Hải 4.252 đô, đi bờ Tây Mỹ 8.368 đô, đi bờ Đông Mỹ 10.565 đô, cao nhất từ đầu năm. Cầu nguội nhưng cước vẫn tăng vì ùn tắc ở các cảng Trung Quốc và Đài Loan sau bão, và vì hãng tàu cắt chuyến.
Hãng tàu đang lãi lớn: gCaptain dẫn Bloomberg, lợi nhuận ròng quý 3 của COSCO tăng 81%, lên 17,2 tỷ nhân dân tệ. Phía Mỹ, phí cảng với tàu liên quan Trung Quốc vẫn ấn định khởi động lại ngày 10 tháng 11, dù đang mở lấy ý kiến về việc hoãn. Khi báo giá cuối năm, hỏi forwarder giá thực đang chào, đừng chỉ nhìn bảng giá công bố.
Xăng dầu tăng; nhiên liệu bay vượt cước hàng không
Liên Bộ Công Thương, Tài chính điều chỉnh giá xăng dầu từ 15 giờ ngày 29 tháng 10, có trích lập và chi Quỹ bình ổn giá theo Quyết định 2849 của Bộ trưởng Bộ Công Thương. Theo Báo Chính phủ, xăng E5 RON 92 không cao hơn 26.027 đồng một lít, tăng 666 đồng; xăng E10 RON 95 không cao hơn 25.734 đồng, tăng 521 đồng; dầu diesel không cao hơn 30.246 đồng một lít, tăng 696 đồng. VnEconomy nêu lý do: bất ổn ở Trung Đông, xung đột Nga Ukraine, tồn kho dầu thô Mỹ giảm.
Diesel là tiền của xe đầu kéo và sà lan. Ví dụ giả định: xe container chạy khứ hồi 200 cây số, tiêu hao khoảng 35 lít cho mỗi trăm cây, vị chi 70 lít. Mỗi lít tăng 696 đồng thì mỗi chuyến đội thêm chừng 49 nghìn đồng. Hãy xem lại điều khoản phụ phí nhiên liệu trong hợp đồng vận tải nội địa: điều chỉnh theo mốc giá nào, và giá gốc là giá lúc ký nên phải cộng dồn mọi kỳ từ ngày ký.
Trên không, The Loadstar tường thuật từ diễn đàn TIACA ở Miami: ông Ryan Keyrouse của Rotate nói cước hàng không có tăng nhưng không theo kịp giá nhiên liệu, và bài trình bày của công ty cho thấy giá nhiên liệu tăng 111% so với cùng kỳ. Theo JOC, khi tàu trễ chủ hàng có thể chuyển sang hàng không, nhưng là lựa chọn tốn kém và phức tạp. Báo giá bay cần hỏi kỹ phụ phí nhiên liệu đã gồm chưa, áp tới ngày nào.
Hormuz: tàu dầu cháy, Qatar mua LNG Mỹ để phòng
Theo Seatrade Maritime, thuyền trưởng một tàu dầu đi ngang báo có một tàu dầu bị vật thể bay chưa xác định bắn trúng, đang cháy và chìm gần hết trong eo Hormuz. Tin tóm tắt không nêu tên tàu hay tình trạng thủy thủ đoàn. Quân đội Mỹ vẫn khuyến cáo tàu không cần di chuyển giữa các cảng ở vịnh Oman và eo Hormuz thì nên tránh xa.
Phần mới là khí hóa lỏng (LNG). Theo gCaptain, Cheniere, hãng xuất khẩu LNG lớn nhất nước Mỹ, quý 3 xuất 188 chuyến, tăng 15% so với 163 chuyến cùng kỳ, vì chiến sự làm gián đoạn LNG từ Qatar.
Reuters, qua gCaptain, phỏng vấn ông Saad al-Kaabi của QatarEnergy: hãng đang mua LNG dài hạn từ Mỹ để nếu eo Hormuz bị chặn lần nữa vẫn có hàng mà bán. Thứ Năm họ ký hợp đồng 20 năm mua 3 triệu tấn mỗi năm từ cơ sở của Woodside ở Mỹ, tuần trước ký hai hợp đồng với Cheniere tới 4 triệu tấn mỗi năm, tổng 7 triệu tấn mỗi năm. Tháng 3, tên lửa Iran làm hỏng 2 trong 14 dây chuyền LNG của Qatar, khoảng 17% công suất xuất khẩu. Ông Kaabi nói nếu eo đóng, giá khí sẽ vọt lên ngay. Ai mua gas, LNG hay có hợp đồng năng lượng theo giá thị trường nên coi đóng eo là kịch bản thật.
Hàng rào mới: thép, ô tô, ACAS, carbon, nhãn Úc
Bảy tin, phần lớn là dự thảo. Trong nước có đề xuất cấp hộ chiếu số cho sản phẩm thép, theo VnEconomy: thép nhập khẩu quản lý chất lượng theo mức rủi ro từng nhóm, chưa rõ khi nào áp dụng. Việt Nam gửi WTO thông báo rào cản kỹ thuật số 460 về dự thảo nghị định sửa các nghị định về ô tô, trong đó có Nghị định 116 năm 2017, áp cho mã HS từ 8702 tới 8706; hạn góp ý ngày 28 tháng 12 năm 2026, dự kiến hiệu lực ngày 1 tháng 3 năm 2027. Úc gửi WTO bản sửa đổi thông báo về hệ thống chấm sao sức khỏe trên nhãn thực phẩm đóng gói, cùng hạn góp ý ngày 28 tháng 12.
Với hàng không đi Mỹ, JOC dẫn TIACA: yêu cầu cập nhật của chương trình ACAS, sàng lọc trước dữ liệu hàng hóa, lùi tới tháng 5 năm 2027, nhưng tuân thủ vẫn khó.
Về carbon, The Loadstar cho biết hệ thống mua bán phát thải của Anh (UK ETS) đã áp cho tàu biển trên 5.000 tổng tấn, thiếu mỗi hạn ngạch phạt 100 bảng Anh. Splash247 tính một tàu Panamax chở 66.000 tấn ngũ cốc từ Brazil sang Rotterdam gánh khoảng 66.000 euro tiền carbon của châu Âu, tức khoảng 1,01 euro mỗi tấn hàng. Nếu IMO thông qua Khung Net-Zero, phiên dự kiến ngày 4 tháng 12, từ năm 2028 tiền carbon áp cả tuyến châu Á. Cuối cùng, Đắk Lắk hợp tác với IDH phát triển 75.000 héc-ta cà phê bền vững giai đoạn 2026 đến 2030, có hệ thống truy xuất nguồn gốc theo quy định chống phá rừng của EU; đó là kế hoạch.
Tin nhanh: đường băng, sà lan điện, container Ấn Độ
Ngày 29 tháng 10, Phú Quốc đưa đường băng số 2 dài 3.300 mét vào khai thác, buổi sáng đầu tiên điều hành 38 chuyến; Phù Cát ở Gia Lai cũng mở đường băng số 2. CMA CGM, Nike và Gemadept khai trương sà lan chạy điện hoàn toàn đầu tiên ở Việt Nam, để giảm dấu chân carbon của vận tải nội địa trong chuỗi cung ứng của Nike.
Theo Splash247, nội các Ấn Độ duyệt chương trình 100 tỷ rupee, khoảng 1,05 tỷ đô, kéo dài 13 năm, nâng công suất sản xuất container từ khoảng 70.000 TEU lên 750.000 TEU mỗi năm; hiện các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm trên 95% sản lượng container khô toàn cầu. Chương trình chạy từ năm tài chính 2027 nên chưa ảnh hưởng chuyện vỏ container năm nay.
Vietnam Logistics Review khuyên nhà xuất khẩu nội thất tháo lắp báo giá theo kích thước ngoài thực tế sau đóng gói, kể cả phần bảo vệ góc. Ví dụ giả định trong bài: kiện dài 1,2 mét, rộng 0,8 mét, cao 0,2 mét là 0,192 khối; giảm chiều cao còn 0,15 mét thì còn 0,144 khối, giảm 25%, nhưng cước không tự giảm theo. Khánh Hòa đề xuất lập Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong rộng gần 79.700 héc-ta, mục tiêu 450.000 tỷ đồng vốn đăng ký mới tới năm 2030; mới là đề xuất của tỉnh.
Điều cần nhớ
- Doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu có nhiều nhà máy hoặc chi nhánh: rà lại nơi làm thủ tục nhập nguyên liệu, vì Thông tư 121 năm 2025 của Bộ Tài chính cho chọn rộng hơn trước.
- Công ty con ở trạng thái mã số thuế không ba hoặc không sáu: tính sẵn số nợ gốc, hỏi kế toán về thời điểm đóng hoặc mở lại mã số thuế, và góp ý dự thảo trước ngày 8 tháng 11.
- Hàng cập Los Angeles, Long Beach: hạn đình công dự kiến lùi sang thứ Tư, ngày 4 tháng 11, nhưng chưa chính thức; giữ phương án xe tải và báo trước cho người nhận.
- Báo giá cuối năm: cước đang được giữ bằng ùn tắc và cắt chuyến, nên hỏi forwarder giá thực đang chào thay vì bảng giá công bố; hợp đồng vận tải nội địa thì xem lại điều khoản phụ phí nhiên liệu.
- Hàng ô tô nhập khẩu và thực phẩm đóng gói đi Úc có chung hạn góp ý ngày 28 tháng 12; giao một người theo dõi toàn văn dự thảo.
