Tuần 26 đến 30 tháng 10 có bốn chuyện đáng biết. Ở Hormuz xuất hiện kiểu tấn công mới, mìn gắn thân tàu, và theo các nguồn an ninh hàng hải đây là lần đầu loại này thành công ở eo biển kể từ khi chiến sự nổ ra hồi tháng 2. Cước Thượng Hải đi Los Angeles có tuần giảm mạnh nhất kể từ tháng 6 năm ngoái, còn hạn đình công ở Los Angeles và Long Beach lùi sang thứ Tư 4 tháng 11. Ở nhà, tài khoản khai báo hải quan chưa làm sạch dữ liệu sẽ bị khóa từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.
Hormuz: mìn gắn thân tàu, Iran nhắm Sinokor
Ngày 29 tháng 10, một xuồng nhỏ áp sát mạn trái một tàu dầu cách Khasab của Oman khoảng 25 hải lý về phía đông bắc và gắn hai thiết bị nổ phía trên mớn nước. Buồng máy cháy, thủy thủ an toàn và tàu đi tiếp. Ông Martin Kelly của EOS Risk Group cảnh báo hệ quả có thể đặc biệt nghiêm trọng với tàu đang thả neo chờ, vì mìn có thể được gắn dưới mớn nước mà thủy thủ không hay biết. Theo ước tính của JMIC, tính đến ngày 25 tháng 10 có khoảng 492 tàu đang chờ bên ngoài eo.
Cùng tuần, Mỹ khuyên tàu không cần đi lại giữa vịnh Oman và eo Hormuz thì tránh xa, tàu phải đi thì tính thêm thời gian. Iran tuyên bố từ ngày 1 tháng 11 sẽ có hành động pháp lý với toàn bộ tàu của hãng Sinokor, chưa nói là hành động gì. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, 121 vụ tấn công tàu buôn đã được xác nhận trong khu vực kể từ cuối tháng 2, và 24 thuyền viên đã thiệt mạng. Giá dầu thô tháng 10 tăng khoảng 14%, tháng thứ tư liên tiếp.
Hàng đi hoặc về từ các cảng vùng Vịnh nên cộng dư thời gian vào lịch giao và hỏi forwarder phụ phí rủi ro chiến tranh đang áp thế nào. Dầu đắt thì phụ phí nhiên liệu và giá xăng dầu trong nước đều chịu sức ép.
Cước: Mỹ rơi, châu Âu tự hạ giá, Tết 2027 sớm
Chỉ số WCI của Drewry ngày 29 tháng 10 giảm 3%, còn 4.429 đô cho một container 40 feet, nhưng đi Mỹ và đi châu Âu rẽ hai ngả. Theo The Loadstar, Thượng Hải đi Los Angeles giảm 6%, còn 7.514 đô; Thượng Hải đi New York giảm 5%, còn 9.631 đô. Đó là tuần giảm mạnh nhất trên tuyến xuyên Thái Bình Dương kể từ tháng 6 năm 2025. Drewry dẫn dự báo hàng nhập đường biển vào Mỹ tháng 11 giảm 11% so với tháng 10.
Đợt tăng giá chung (GRI) ngày 1 tháng 11 đi Mỹ, mỗi hãng báo từ 2.000 đến 3.000 đô một container 40 feet, theo forwarder Freight Right đang ít khả năng đứng được vì cầu yếu. Tuyến châu Âu gần như đi ngang, nhưng chính các hãng tự hạ giá: Linerlytica cho biết Hapag-Lloyd chào từ 3.000 đến 3.200 đô và Maersk từ 3.200 đến 3.400 đô cho hàng đầu tháng 11, rồi kết luận đợt tăng ngày 1 tháng 11 trên tuyến này coi như đã hỏng.
Tết âm lịch 2027 bắt đầu ngày 6 tháng 2, sớm hơn năm 2026 tới 11 ngày. Seko Logistics khuyên chốt booking đường biển ít nhất bốn tuần trước ngày xuất. Độ tin cậy lịch tàu tháng 9 chỉ vừa nhích qua 50%, theo Seatrade Maritime. Khi chào giá tháng 11, đừng nhận GRI theo bảng giá mà hỏi giá thực đang chào.
Bờ Tây Mỹ: hạn đình công lùi sang 4 tháng 11
Khoảng 250 nhân viên bảo vệ cảng thuộc ILWU Local 26 đã bỏ phiếu cho phép đình công ở Los Angeles và Long Beach, hợp đồng hết hạn từ tháng 7 năm 2025. Theo Hiệp hội Hàng hải Thái Bình Dương (PMA), các bến có thành viên Local 26 làm việc chiếm khoảng 85% lượng hàng qua cảng Long Beach và 33% qua cảng Los Angeles, và công nhân ILWU khác nhiều khả năng không bước qua hàng rào đình công. Theo gCaptain, hai bên gia hạn đàm phán tới 5 giờ chiều thứ Tư 4 tháng 11, giờ bờ Tây, với cơ quan hòa giải liên bang hỗ trợ. Tranh chấp gốc chưa được giải quyết.
Hàng ở bến cũng căng. The Dwell ghi nhận ngày 26 tháng 10 có 35.688 container nhập chờ tàu hỏa. Về phí cảng với tàu liên quan Trung Quốc, USTR đề xuất hoãn tới ngày 9 tháng 1, nhưng đợt tạm hoãn hiện tại hết vào ngày 9 tháng 11 và tính tới thứ Sáu đề xuất gia hạn vẫn chưa được chốt. Phí thu theo con tàu, không theo lô hàng.
Hàng dự kiến cập Los Angeles hoặc Long Beach quanh ngày 4 tháng 11: hỏi forwarder bến dỡ có nằm trong tám bến có thể bị ảnh hưởng không, và tính trước phương án xe tải cho hàng đi tiếp bằng tàu hỏa.
Hải quan: làm sạch tài khoản trước 31 tháng 12
Cục Hải quan ban hành Công văn 23474, yêu cầu các chi cục khu vực đôn đốc doanh nghiệp làm sạch dữ liệu trên Hệ thống đăng ký người sử dụng VNACCS trước ngày 31 tháng 12 năm 2026. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, tài khoản chưa làm xong sẽ bị khóa và chỉ mở lại sau khi doanh nghiệp rà soát, cập nhật theo hướng dẫn. Việc này triển khai từ ngày 25 tháng 9, theo Báo Chính phủ.
Quy trình có sáu bước: đăng nhập bằng tài khoản VNACCS hoặc VNeID, vào chức năng quản lý tài khoản, rà soát thông tin doanh nghiệp và người đại diện, xác thực email bằng mã OTP có hiệu lực 10 phút, cập nhật chữ ký số, rồi ký số và gửi. Gửi xong chưa phải xong: hồ sơ vào trạng thái chờ phê duyệt và cán bộ hải quan có thể từ chối kèm lý do. Vướng thì gọi tổng đài 1900 9299, nhánh 2.
Ban Giám sát cho biết còn 137 thủ tục hành chính. Việc phân cấp cấp và xác minh C/O cho tỉnh vẫn là dự thảo luật đang thảo luận. Tin Tuổi Trẻ về tự công bố xuất xứ Việt Nam từ 1 tháng 1 năm 2027 là chuyện hàng bán trong nước, không phải C/O ưu đãi cho hàng xuất khẩu.
Thuế: giảm 30% đã ban hành, xóa nợ còn dự thảo
Nghị định 398 năm 2026 đã ban hành, giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân. Theo VnExpress, đối tượng là doanh nghiệp, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm, được giảm ngay khi kê khai hoặc tạm nộp từng kỳ. Kỳ áp dụng cụ thể cần kế toán đọc toàn văn.
Phần còn lại là dự thảo, lấy ý kiến từ ngày 28 tháng 10 đến ngày 8 tháng 11. Dự thảo của Bộ Tài chính xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025 cùng tiền chậm nộp của khoản đó, và xóa tiền chậm nộp cho người nộp thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế) hoặc 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký); riêng khoản tiền chậm nộp này tổng khoảng 9.715 tỷ đồng theo Thanh Niên. Điều kiện: nộp đủ hồ sơ khôi phục hoặc chấm dứt mã số thuế chậm nhất ngày 30 tháng 6 năm 2028 và trả đủ nợ gốc trước mốc đó. Các nguồn gọi dự thảo là nghị quyết của Quốc hội hoặc của Chính phủ, chưa rõ bên nào đúng.
Đề xuất giảm tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế theo các mức 30%, 50% và cao nhất 70%, cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động mà chưa đóng mã số thuế, cũng mới là đề xuất. Công ty con ngủ đông ở trạng thái 03 hoặc 06 nên tra số nợ gốc thật trước.
Chi phí: xăng tăng, giảm điện mới là xem xét
Từ 15 giờ ngày 29 tháng 10, giá xăng dầu tăng ở mọi mặt hàng. Theo Báo Chính phủ, xăng E5 RON 92 không cao hơn 26.027 đồng một lít; dầu diesel không cao hơn 30.246 đồng, tăng 696 đồng. Ví dụ giả định: một chuyến container Bình Dương đi Cái Mép và về ăn 100 lít dầu thì thêm gần 70 nghìn đồng.
Giảm giá điện và thuế xăng mới là chỉ đạo xem xét. Ngày 27 tháng 10, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu EVN tính phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân từ ngày 1 tháng 11 năm 2026 đến hết ngày 31 tháng 3 năm 2027, và giao Bộ Tài chính rà soát phương án đưa thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%. Tới chiều thứ Sáu chưa thấy quyết định nào được công bố, nên đừng tính giá điện mới vào báo giá khi chưa có văn bản.
VnEconomy đếm ít nhất 22 ngân hàng giảm lãi vay, 15 ngân hàng có gói ưu đãi, chủ yếu cho vốn lưu động kỳ hạn dưới 6 tháng. Bảng lãi suất hạ nhanh hơn hồ sơ vay.
Hàng rào mới: ống đồng, nệm, tôm, kiểm dịch
Ngày 28 tháng 10, Công báo Liên bang Mỹ đăng kết quả cuối rà soát lệnh thuế chống bán phá giá ống đồng tinh luyện đúc liền từ Việt Nam: Bộ Thương mại kết luận nếu bãi bỏ lệnh thì việc bán phá giá có khả năng tiếp diễn hoặc tái diễn. Với nệm từ bảy nước gồm Việt Nam, Công báo Liên bang ngày 27 tháng 10 đăng thông báo về các quyết định; doanh nghiệp làm nệm đi Mỹ nên đọc bản gốc cùng luật sư thương mại.
Các hạn góp ý cần ghi lịch. Mỹ thông báo lên WTO quy định ghi nhãn tôm mã HS 0306.3 và 0306.9, hạn ngày 9 tháng 11. Hàn Quốc bổ sung danh sách dịch hại kiểm dịch với thực vật thuộc các chương 06, 07 và 08, hạn ngày 27 tháng 12. EU có hai văn bản cùng sửa Quy định thực thi 2072 năm 2019 về kiểm dịch thực vật, hạn ngày 27 tháng 12 và ngày 29 tháng 12.
Trong nước, dự thảo nghị định về ô tô, mã HS từ 8702 tới 8706, góp ý tới ngày 28 tháng 12, dự kiến hiệu lực ngày 1 tháng 3 năm 2027.
Một nghìn tỷ đô, ngành điều và cà phê
Cục Xuất nhập khẩu ước 10 tháng tổng kim ngạch đạt 1.010,6 tỷ đô, tăng 32,3%. Cục Hải quan đếm tới ngày 29 tháng 10 là hơn 1.000 tỷ đô. Hai con số khác mốc chứ không mâu thuẫn. Tháng 10 xuất siêu 6,8 tỷ đô, tháng thứ hai liên tiếp.
Ngành điều cho thấy bán nhiều chưa chắc lời nhiều. Chín tháng năm nay Việt Nam xuất 594.412 tấn nhân điều, thu gần 4,19 tỷ đô, nhưng chi hơn 4,43 tỷ đô nhập hơn 2,77 triệu tấn điều thô, phụ thuộc tới 85% vào điều thô nhập.
Ở cà phê, theo VnExpress giá đã mất hơn 15.000 đồng so với mức 104.000 hồi tháng 8. Tin 200.000 tấn đi Trung Quốc: tiêu đề Tuổi Trẻ gọi là hợp đồng, nhưng nội dung nêu một biên bản ghi nhớ, mà biên bản ghi nhớ chưa phải đơn hàng, nên chưa vội đặt container.
Tin nhanh: Long Thành, Biển Đen, Cái Mép
ACV dự kiến đưa sân bay Long Thành vào khai thác từ 0 giờ ngày 24 tháng 12, tối đa 366 chuyến bay mỗi tuần ở giai đoạn đầu, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Một phần nhà ga hàng hóa số 1 phục vụ hàng nội địa từ ngày 24 tháng 12, tới tháng 1 năm 2027 mới phục vụ chuyến quốc tế, trừ các tuyến đi châu Âu và Mỹ.
Ở Biển Đen, tàu Contship Jet chở 421 container bị drone mặt nước đánh chìm ngoài khơi Bulgaria; theo gCaptain cả 18 thuyền viên được cứu. Tân Cảng Cái Mép Thị Vải đón TEU thứ 1 triệu của năm 2026, năm thứ ba liên tiếp đạt mốc này.
Hơn 25 công đoàn đình công hoặc biểu tình ở 113 cảng tại 22 quốc gia và vùng lãnh thổ; ban tổ chức ước tính tới 40.000 container có thể chậm. Ý còn một cuộc tổng đình công vào ngày 20 tháng 11. Hàng đi Địa Trung Hải nên hỏi lại lịch.
Điều cần nhớ
- Làm sạch dữ liệu tài khoản khai báo trên hệ thống VNACCS trước ngày 31 tháng 12; làm sớm vì còn bước chờ hải quan phê duyệt; vướng thì gọi tổng đài 1900 9299, nhánh 2.
- Hàng cập Los Angeles, Long Beach tuần tới: hạn đình công mới là 5 giờ chiều thứ Tư, ngày 4 tháng 11, giờ bờ Tây; hỏi forwarder bến dỡ có nằm trong tám bến bị ảnh hưởng không, và chuẩn bị phương án xe tải cho hàng đi tàu hỏa.
- Cước tháng 11: đừng nhận GRI ngày 1 tháng 11 theo bảng giá, hỏi giá thực đang chào; hàng trước Tết 2027, bắt đầu ngày 6 tháng 2, thì chốt booking ít nhất bốn tuần trước ngày xuất.
- Giảm 30% thuế theo Nghị định 398 đã ban hành, nhờ kế toán xác định kỳ áp dụng; công ty con ở trạng thái 03 hoặc 06 thì tính sẵn nợ gốc và góp ý dự thảo xóa tiền chậm nộp trước ngày 8 tháng 11.
- Hàng thủy sản, nông sản đi Mỹ, Hàn Quốc, EU: ghi lịch các hạn góp ý, nhãn tôm Mỹ ngày 9 tháng 11, kiểm dịch Hàn Quốc và EU ngày 27 và 29 tháng 12.
